Dr. Yousef al-Qurashi hocam\u0131z, Din ve Siyaset At\u00f6lyesinin ikinci oturumunda din\u2013siyaset\u2013toplum ili\u015fkisinin indirgemeci ve tek y\u00f6nl\u00fc teorik \u00e7er\u00e7evelerle a\u00e7\u0131klanamayaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulayarak; bu ili\u015fkinin tarihsel ve k\u00fclt\u00fcrel ba\u011flamla i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f, \u00e7ok boyutlu ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fime dayal\u0131 bir yap\u0131 arz etti\u011fini belirterek at\u00f6lyeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle hocam\u0131z, din sosyolojisinde \u00f6ne \u00e7\u0131kan Yap\u0131sal Fonksiyonalizm, \u00c7at\u0131\u015fma Teorisi ve Sembolik Etkile\u015fimcilik gibi yakla\u015f\u0131mlar\u0131n a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n ele\u015ftirel bi\u00e7imde de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini ifade etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Hocam\u0131z, Yap\u0131sal Fonksiyonalist yakla\u015f\u0131m\u0131n toplumu d\u00fczen ve denge i\u00e7inde i\u015fleyen bir b\u00fct\u00fcn olarak ele ald\u0131\u011f\u0131n\u0131; bu \u00e7er\u00e7evede dinin, \u00c9mile Durkheim\u2019\u0131n da vurgulad\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, ortak de\u011ferler ve rit\u00fceller yoluyla toplumsal uyumu ve \u201cbiz\u201d bilincini g\u00fc\u00e7lendiren bir kurum olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtmi\u015ftir. Hocam\u0131za g\u00f6re din de bu ba\u011flamda toplumsal uyumu g\u00fc\u00e7lendiren, bireylere hayat\u0131 anlamland\u0131rabilecekleri bir \u00e7er\u00e7eve sunan ve ahlaki d\u00fczenin korunmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayan temel bir kurumdur. Ancak hocam\u0131za g\u00f6re bu yakla\u015f\u0131m, dini \u00e7o\u011fu zaman stat\u00fckoyu koruyan i\u015flevsel bir ara\u00e7 d\u00fczeyine indirgemekte ve dinin ele\u015ftirel ile d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc boyutlar\u0131n\u0131 yeterince a\u00e7\u0131klayamamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Yusuf Hocam\u0131z, ikinci olarak \u00c7at\u0131\u015fma Teorisini ele alm\u0131\u015f ve bu yakla\u015f\u0131m\u0131n din\u2013toplum ili\u015fkisini neredeyse b\u00fct\u00fcn\u00fcyle iktidar ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi \u00fczerinden okumas\u0131n\u0131 ele\u015ftirmi\u015ftir. Karl Marx ve takip\u00e7ilerinin dini, egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 koruyan ideolojik bir ayg\u0131t olarak konumland\u0131rmalar\u0131n\u0131n, dinin toplumsal hayattaki \u00e7ok katmanl\u0131 rol\u00fcn\u00fc daraltt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Hocam\u0131za g\u00f6re bu yakla\u015f\u0131m, dinin yaln\u0131zca bask\u0131 ve tahakk\u00fcm \u00fcreten bir ara\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fclmesine yol a\u00e7makta; dinin ahlaki motivasyon, adalet talebi ve toplumsal ele\u015ftiri \u00fcretme potansiyelini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00f6z ard\u0131 etmektedir. Bu y\u00f6n\u00fcyle \u00e7at\u0131\u015fma teorisi, dini a\u00e7\u0131klamak yerine onu tek boyutlu bir indirgemeye tabi tutmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc yakla\u015f\u0131m olarak Sembolik Etkile\u015fimcilik teorisi ele al\u0131nm\u0131\u015f ve bu teorinin, \u00f6nceki iki yakla\u015f\u0131mdan farkl\u0131 olarak makro de\u011fil mikro d\u00fczeye odakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6zellikle belirtilmi\u015ftir. Bu perspektife g\u00f6re din, kurumsal bir yap\u0131dan ziyade bireylerin g\u00fcndelik ya\u015famlar\u0131nda \u00fcrettikleri semboller ve anlamlar b\u00fct\u00fcn\u00fc olarak anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Hocam\u0131za g\u00f6re bu yakla\u015f\u0131m, bireylerin ve k\u00fc\u00e7\u00fck topluluklar\u0131n dini sembollere y\u00fckledikleri anlamlar\u0131n, onlar\u0131n siyasal tutumlar\u0131n\u0131, tercihlerini ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 nas\u0131l etkiledi\u011fini analiz etmeye imk\u00e2n tan\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Her \u00fc\u00e7 teorik yakla\u015f\u0131m\u0131n dinden bekledi\u011fi rol\u00fcn birbirinden farkl\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden hocam\u0131z genel bir de\u011ferlendirme yapm\u0131\u015ft\u0131r: Yap\u0131sal fonksiyonalist yakla\u015f\u0131ma g\u00f6re din, ya devletle b\u00fct\u00fcnle\u015ferek kamusal bir kurum h\u00e2line gelir ya da Frans\u0131z laikli\u011finde oldu\u011fu gibi kamusal alandan tamamen d\u0131\u015flan\u0131r. \u00c7at\u0131\u015fma teorisine g\u00f6re ise dinin toplumsal ve siyasal hayattan \u00e7ekilmesi, hatta metafizikten ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f yeni bir sek\u00fcler\/sivil din in\u015fa edilmesi hedeflenir. Sembolik etkile\u015fimcilik perspektifinde ise din, bireyler ve k\u00fc\u00e7\u00fck cemaatler d\u00fczeyinde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrerek siyasal ve toplumsal davran\u0131\u015flar\u0131 \u015fekillendirmeye devam eder.<\/p>\n\n\n\n
Ayr\u0131ca Hocam\u0131z, Yap\u0131sal Fonksiyonalizmin d\u00fczen ve uyum vurgusu, \u00c7at\u0131\u015fma Teorisi\u2019nin indirgemeci iktidar okumas\u0131 ve Sembolik Etkile\u015fimcili\u011fin mikro d\u00fczeye s\u0131k\u0131\u015fan yakla\u015f\u0131m\u0131 nedeniyle, bu teorilerin hi\u00e7birinin din\u2013siyaset\u2013toplum ili\u015fkisinin \u00e7ok boyutlu yap\u0131s\u0131n\u0131 yeterli ve kapsay\u0131c\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klayamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmi\u015ftir. Bu \u00e7er\u00e7evede hocam\u0131z, s\u00f6z konusu teorilerin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Bat\u0131 merkezli sosyolojik varsay\u0131mlar \u00fczerine in\u015fa edildi\u011fini; farkl\u0131 din tasavvurlar\u0131n\u0131 ve \u00f6zellikle Bat\u0131 d\u0131\u015f\u0131 toplumsal tecr\u00fcbeleri a\u00e7\u0131klamakta ciddi sorunlar bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayarak, din\u2013siyaset\u2013toplum ili\u015fkisini anlamada bu teorilerin ele\u015ftirel bi\u00e7imde a\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini belirtmi\u015f ve oturumu bu de\u011ferlendirmeyle tamamlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dr. Yousef al-Qurashi hocam\u0131z, Din ve Siyaset At\u00f6lyesinin ikinci oturumunda din\u2013siyaset\u2013toplum ili\u015fkisinin indirgemeci ve tek y\u00f6nl\u00fc teorik \u00e7er\u00e7evelerle a\u00e7\u0131klanamayaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulayarak; bu ili\u015fkinin tarihsel ve k\u00fclt\u00fcrel ba\u011flamla i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f, \u00e7ok boyutlu ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fime dayal\u0131 bir yap\u0131 arz etti\u011fini belirterek at\u00f6lyeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle hocam\u0131z, din sosyolojisinde \u00f6ne \u00e7\u0131kan Yap\u0131sal Fonksiyonalizm, \u00c7at\u0131\u015fma Teorisi ve Sembolik … <\/p>\n