Bu haftaki dersimizde Hadi Adanal\u0131 Hocam\u0131z, Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019in \u00f6nemli kavramlar\u0131ndan olan zikir (hat\u0131rlama) ve nisyan (unutma) \u00fczerinden haf\u0131za yetisinin mahiyetini ve bu yetinin zihinsel erdemlerle ili\u015fkisini ele ald\u0131. Hat\u0131rlama ve unutman\u0131n ahlaki ve epistemik boyutlar ta\u015f\u0131yan bili\u015fsel yetiler olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla zihinsel erdemler \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini ifade etti.<\/p>\n\n\n\n
Hocam\u0131z, haf\u0131zan\u0131n hem psikoloji hem de felsefe literat\u00fcr\u00fcnde geni\u015f bi\u00e7imde tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek modern yakla\u015f\u0131mlar ile klasik d\u00fc\u015f\u00fcnce aras\u0131ndaki temel farklara de\u011findi. Klasik eserlerde haf\u0131zan\u0131n \u00e7o\u011fu zaman bir t\u00fcr depolama veya muhafaza faaliyeti olarak, adeta foto\u011fraf \u00e7ekmeye benzer bi\u00e7imde ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131, buna kar\u015f\u0131l\u0131k modern \u00e7al\u0131\u015fmalarda haf\u0131zan\u0131n dinamik ve kurgusal bir s\u00fcre\u00e7 olarak de\u011ferlendirildi\u011fini ifade etti. Bu ba\u011flamda Hocam\u0131z, hat\u0131rlaman\u0131n ge\u00e7mi\u015fin pasif bi\u00e7imde kaydedilmesinden ziyade, mevcut \u015fartlar i\u00e7inde yeniden in\u015fa edilen etkin bir zihinsel faaliyet oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n\n\n\n
\u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcnce gelene\u011finde hat\u0131rlama kavram\u0131n\u0131n farkl\u0131 boyutlarla ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Hocam\u0131z, \u00f6zellikle R\u00e2g\u0131b el-\u0130sfah\u00e2n\u00ee\u2019nin M\u00fcfred\u00e2t\u2019\u0131ndaki h\u0131fz ve zikir ayr\u0131m\u0131na dikkat \u00e7ekti. \u0130sfah\u00e2n\u00ee\u2019ye g\u00f6re h\u0131fz, haf\u0131zan\u0131n koruma ve muhafaza etme y\u00f6n\u00fcn\u00fc \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131rken; zikir, muhafaza edilen i\u00e7eri\u011fin dile ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 ifade etmektedir. Bu ayr\u0131m \u00fczerinden hat\u0131rlaman\u0131n yaln\u0131zca zihinsel bir kay\u0131t faaliyeti olmad\u0131\u011f\u0131, ayn\u0131 zamanda kalb\u00ee ve kavl\u00ee boyutlar i\u00e7eren bir yeti olarak anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n\n\n\n
Hocam\u0131z, Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de Hz. \u00c2dem k\u0131ssas\u0131 ba\u011flam\u0131nda da unutma meselesini ele ald\u0131. Allah ile insan aras\u0131nda kurulan m\u00eesak ve \u201ca\u011faca yakla\u015fmama\u201d emrinin ihlali hadisesinin Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de \u201cunutma\u201d olarak nitelendirilmesine ra\u011fmen, unutulan \u015feyin misak\u0131n kendisi mi yoksa yasa\u011fa uymaya dair verilen s\u00f6z m\u00fc oldu\u011funun a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmedi\u011fini ifade etti. Ba\u011flamdan hareketle, yasa\u011fa uymaya dair s\u00f6z\u00fcn unutulmu\u015f olmas\u0131n\u0131n daha kuvvetli bir ihtimal oldu\u011funu belirten Hocam\u0131z, Hz. \u00c2dem \u00f6rne\u011fiyle insan\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu \u00e7evrenin, \u015fartlar\u0131n ve psikolojik tutumun neyi nas\u0131l hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya da unuttu\u011funu derinden etkileyebilece\u011fine dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n\n\n\n
Zikir kavram\u0131n\u0131n anlam zenginli\u011fine de\u011finen Hocam\u0131z, bu kelimenin yaln\u0131zca hat\u0131rlama fiiline indirgenemeyece\u011fini, ayn\u0131 zamanda anma, y\u00fcceltme ve takdis etme anlamlar\u0131n\u0131 da i\u00e7eren \u00e7ok katmanl\u0131 bir yap\u0131ya sahip oldu\u011funu belirtti. Zikrin, bilgileri mekanik bi\u00e7imde depolayan bir raf sistemi gibi i\u015flemedi\u011fini, aksine idrak ve anlamland\u0131rma boyutlar\u0131n\u0131 da kapsayan etkin faaliyet oldu\u011funu ifade etti. Hocam\u0131z, bu y\u00f6n\u00fcyle zikrin, insan\u0131n hem kendisiyle hem de \u0130lahi olanla kurdu\u011fu ili\u015fkinin bili\u015fsel zeminini te\u015fkil etti\u011fini vurgulad\u0131. Bu ba\u011flamda, Allah\u2019\u0131 zikretmenin de insan fiilleri aras\u0131nda en y\u00fcce konuma sahip oldu\u011funu ifade etti. Kur\u2019an\u2019-\u0131 Kerim\u2019deki \u201cOnlar Allah\u2019\u0131 unuttular, Allah da onlar\u0131 unuttu\u201d anlam\u0131ndaki ayete at\u0131fla, Yarat\u0131c\u0131\u2019y\u0131 hat\u0131rlaman\u0131n yaln\u0131zca bili\u015fsel bir s\u00fcre\u00e7 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131k zemininde, be\u015fer\u00ee bir sorumluluk alan\u0131 olu\u015fturdu\u011funu belirtti.<\/p>\n\n\n\n
Hocam\u0131z, tezekk\u00fcr\u00fcn de s\u0131radan bir hat\u0131rlamadan farkl\u0131 olarak daha yo\u011fun, odaklanm\u0131\u015f ve y\u00f6nelimli bir d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imini ifade etti\u011fini, ge\u00e7mi\u015fe d\u00f6n\u00fck muhasebe \u00fczerinden dersler \u00e7\u0131kararak gelece\u011fe ili\u015fkin kanaatler ve tutumlar in\u015fa etmeyi i\u00e7erdi\u011fini belirtti. Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019deki tarihsel anlat\u0131lar\u0131n da bu nedenle yaln\u0131zca ge\u00e7mi\u015fi aktarmaya y\u00f6nelik olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, aksine ge\u00e7mi\u015ften bug\u00fcne ahlaki ilkeler \u00fcretmeyi hedefleyen bir i\u015fleve sahip oldu\u011funu vurgulad\u0131.
\u00d6te yandan tezekk\u00fcr\u00fcn her zaman olumlu bir bi\u00e7imde tezah\u00fcr etmeyebilece\u011fini de ifade eden Hocam\u0131z, ge\u00e7mi\u015fe y\u00f6nelik pi\u015fmanl\u0131k ve keder duygusuna saplanan, g\u00fcndelik dilde \u201ckara kara d\u00fc\u015f\u00fcnmek\u201d olarak ifade edilen d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7iminin zihinsel zafiyetlere sebep olabilece\u011fini ifade etti. Hz. Yakub\u2019un Hz. Yusuf\u2019a duydu\u011fu derin \u00f6zlemin bu t\u00fcr yo\u011fun zihinsel me\u015fguliyetin \u00f6rneklerinden biri olarak okunabilece\u011fini belirtti.<\/p>\n\n\n\n
Dersin son b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Hocam\u0131z, Bat\u0131 ve Uzak Do\u011fu geleneklerinde yayg\u0131n olarak uygulanan meditasyon pratiklerinin zihinsel odaklanma ve i\u00e7e y\u00f6nelme gibi i\u015flevlerinin, \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcnce gelene\u011finde zikir ve tezekk\u00fcr kavramlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla zaten k\u00f6kl\u00fc bi\u00e7imde kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu bak\u0131mdan d\u0131\u015f geleneklerden \u00f6d\u00fcn\u00e7 al\u0131nacak bir meditasyon y\u00f6ntemine ihtiya\u00e7 bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti. Ard\u0131ndan, Hocam\u0131z s\u0131n\u0131fa y\u00f6nelik yapt\u0131\u011f\u0131 zihinsel erdemler ve nak\u0131salar anketinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirdi. \u00d6\u011frencilerin e\u011filimleri, \u00f6ne \u00e7\u0131kan ve geri planda kalan erdemler ile bunlar\u0131n muhtemel sebepleri \u00fczerine interaktif bir tart\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fcterek d\u00f6nemin son dersini tamamlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Bu haftaki dersimizde Hadi Adanal\u0131 Hocam\u0131z, Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019in \u00f6nemli kavramlar\u0131ndan olan zikir (hat\u0131rlama) ve nisyan (unutma) \u00fczerinden haf\u0131za yetisinin mahiyetini ve bu yetinin zihinsel erdemlerle ili\u015fkisini ele ald\u0131. Hat\u0131rlama ve unutman\u0131n ahlaki ve epistemik boyutlar ta\u015f\u0131yan bili\u015fsel yetiler olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla zihinsel erdemler \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini ifade etti. Hocam\u0131z, haf\u0131zan\u0131n hem psikoloji hem de felsefe literat\u00fcr\u00fcnde … <\/p>\n