Bu haftaki dersimizde Hadi Adanal\u0131 Hocam\u0131z, yeni d\u00f6nemin ilk dersine ahlak teorileri ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla giri\u015f yapt\u0131. Hocam\u0131z, ge\u00e7en d\u00f6nem Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019deki zihinsel erdemlere bili\u015fsel yetiler \u00fczerinden ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bu d\u00f6nem bu erdemler alan\u0131na ahlak teorileri perspektifinden yakla\u015faca\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Ahlak teorilerinin insanl\u0131k tarihi kadar kadim oldu\u011funu, ancak \u00f6zellikle \u00e7a\u011fda\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncede bir t\u00fcr \u201cteoriler enflasyonu\u201d ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, bu teorilere de\u011finmekteki amac\u0131n\u0131n Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019in ibare ve ifadelerini daha iyi kavrayabilmek oldu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Bu \u00e7er\u00e7evede Hocam\u0131z, modern literat\u00fcrde \u00f6ne \u00e7\u0131kan pek \u00e7ok ahlak teorisinin ahlaki de\u011ferin kayna\u011f\u0131n\u0131 farkl\u0131 noktalarda temellendirdi\u011fini belirtti. Haz, ak\u0131l, duygu, toplumsal ba\u011flam, s\u00f6zle\u015fme, dilsel uzla\u015f\u0131m ya da ilah\u00ee buyruk gibi farkl\u0131 referanslara dayanan bu yakla\u015f\u0131mlar\u0131n, ahlak\u0131n ne oldu\u011fu ve iyi-do\u011fru eylemin nas\u0131l in\u015fa edilece\u011fi konusunda farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar \u00fcretti\u011fini ifade etti. \u00d6rne\u011fin kontrakt\u00fcalizmin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir teori oldu\u011funu ifade eden Hocam\u0131z, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n Allah ile kurdu\u011fu m\u00eesak tasavvurunda da s\u00f6zle\u015fme fikrinin izlerinin bulunabilece\u011fine dikkat \u00e7ekti. \u00d6te yandan nihilizmin ise \u0130slam\u2019\u0131n temel kabullerinden biri olan realizmle ve varl\u0131\u011fa pozitif yakla\u015f\u0131m\u0131yla taban tabana z\u0131t bir pozisyonu temsil etti\u011fini belirterek, teoriler aras\u0131ndaki bu ayr\u0131m\u0131n y\u00f6nelik fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6nemli oldu\u011funu ifade etti.<\/p>\n\n\n\n
Hocam\u0131z, bu dersimizde modern d\u00fcnyada \u00f6zellikle siyaset ve uluslararas\u0131 ili\u015fkiler alan\u0131nda fiilen en etkili ahlak anlay\u0131\u015flar\u0131ndan biri h\u00e2line gelen faydac\u0131 ahlak \u00fczerinde durdu. \u0130ngiliz filozof Jeremy Bentham\u2019\u0131n (1748\u20131832) \u201cen y\u00fcksek say\u0131da insan i\u00e7in en y\u00fcksek d\u00fczeyde fayda\u201d form\u00fclasyonunun bu yakla\u015f\u0131m\u0131n klasikle\u015fmi\u015f bir ifadesi oldu\u011funu belirterek, \u0130ngiliz felsefesinin insan\u0131 \u00f6ne plana alan realist yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti. Hocam\u0131z, faydac\u0131l\u0131\u011f\u0131n temel yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n, bir eylemin ahlaki olarak do\u011fru say\u0131lmas\u0131n\u0131 \u201cfayda\u201d \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcne ba\u011flamak ve toplam fayday\u0131 maksimize eden tercihi \u201cdo\u011fru\u201d kabul etmek oldu\u011funu dile getirdi. Bu ba\u011flamda faydac\u0131l\u0131\u011f\u0131n, bir eyleme \u201ciyi\u201d ya da \u201ck\u00f6t\u00fc\u201d demek i\u00e7in sonu\u00e7lara bakmay\u0131 zorunlu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve de\u011ferlendirmelerini neticeler \u00fczerinden kurdu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Hadi Hocam\u0131z, faydac\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin fayday\u0131 kimi zaman \u201chaz\u201d, kimi zaman \u201cmutluluk\u201d, kimi zaman da \u201ctercih\u201d \u00fczerinden tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak bu kavramlar\u0131n her birinin \u00f6l\u00e7\u00fclebilirlik ve belirlenim a\u00e7\u0131s\u0131ndan belirsizlikler i\u00e7erdi\u011fini ifade etti. Ayr\u0131ca herkesin \u00fczerinde uzla\u015ft\u0131\u011f\u0131 sabit bir fayda alg\u0131s\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131 sebebiyle \u201cfayday\u0131 kimin ve neye g\u00f6re belirleyece\u011fi\u201d sorusunun da ayn\u0131 \u015fekilde bir belirsizlik alan\u0131 olu\u015fturdu\u011funu ifade etti. Bu ba\u011flamda, tek tek fiiller \u00fczerinden fayday\u0131 maksimize etmeyi hedefleyen \u201cdavran\u0131\u015f faydac\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d ile genel kurallar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla fayday\u0131 art\u0131rmay\u0131 ama\u00e7layan \u201ckural faydac\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d aras\u0131ndaki ayr\u0131m\u0131 de\u011ferlendirdi.<\/p>\n\n\n\n
Dersin ilerleyen k\u0131sm\u0131nda Hocam\u0131z, faydac\u0131 ahlaka y\u00f6neltilen temel itirazlar\u0131 sistematik bi\u00e7imde ele ald\u0131. \u0130lk olarak, modern d\u00f6nemde insan haklar\u0131 ad\u0131na b\u00fcy\u00fck m\u00fccadeleler verilmesine ra\u011fmen faydac\u0131l\u0131\u011f\u0131n ahlaki tart\u0131\u015fmay\u0131 \u00e7o\u011fu zaman \u201chaklar\u201d ve \u201cinsan onuru\u201d gibi temel kavramlar\u0131 merkeze almadan kurmas\u0131n\u0131n ele\u015ftirildi\u011fini ifade etti. \u0130kinci olarak, \u00e7o\u011funlu\u011fun faydas\u0131 ad\u0131na az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n zarar\u0131n\u0131n tolere edilebilmesi ihtimalinin faydac\u0131l\u0131\u011f\u0131n problemli sonu\u00e7lar\u0131ndan biri olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtti. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak, herkesin kendi faydas\u0131n\u0131 merkeze almas\u0131 durumunda kamu mal\u0131 ve ortak kaynaklar konusunda ciddi \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fine dikkat \u00e7ekti. Son olarak ise faydac\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u201ca\u015f\u0131r\u0131 talepk\u00e2r\u201d bir teori olarak, s\u00fcrekli ac\u0131y\u0131 azaltmak ve hazz\u0131 \u00e7o\u011faltmak zorundaym\u0131\u015f\u0131z gibi bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck \u00fcretti\u011fini, oysa insan\u0131n kimi zaman bir ideal u\u011fruna ac\u0131y\u0131 bile g\u00f6ze alabilece\u011fini ifade etti.<\/p>\n\n\n\n
Hocam\u0131z, t\u00fcm bu tart\u0131\u015fmalar\u0131n sonunda \u201cfayda\u201dn\u0131n insan\u0131n temel aray\u0131\u015flar\u0131ndan biri olarak s\u00fcrekli kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu nedenle fayda fikrini anlaman\u0131n ve \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmenin gerekli oldu\u011funu vurgulad\u0131. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki derste faydac\u0131l\u0131k ve ahlak teorilerinin daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde ele al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 belirterek dersi tamamlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Bu haftaki dersimizde Hadi Adanal\u0131 Hocam\u0131z, yeni d\u00f6nemin ilk dersine ahlak teorileri ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla giri\u015f yapt\u0131. Hocam\u0131z, ge\u00e7en d\u00f6nem Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019deki zihinsel erdemlere bili\u015fsel yetiler \u00fczerinden ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bu d\u00f6nem bu erdemler alan\u0131na ahlak teorileri perspektifinden yakla\u015faca\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Ahlak teorilerinin insanl\u0131k tarihi kadar kadim oldu\u011funu, ancak \u00f6zellikle \u00e7a\u011fda\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncede bir t\u00fcr \u201cteoriler enflasyonu\u201d ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, bu … <\/p>\n