{"id":6371,"date":"2026-03-23T23:16:00","date_gmt":"2026-03-23T20:16:00","guid":{"rendered":"http:\/\/test.ide.org.tr\/?p=6371"},"modified":"2026-09-28T23:17:05","modified_gmt":"2026-09-28T20:17:05","slug":"kuran-i-kerimde-zihinsel-erdemler-ders-20","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/2026\/03\/23\/kuran-i-kerimde-zihinsel-erdemler-ders-20\/","title":{"rendered":"Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de Zihinsel Erdemler | Ders 20"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu haftaki dersimizde Hadi Adanal\u0131 Hocam\u0131z, ge\u00e7en hafta odakland\u0131\u011f\u0131m\u0131z ihsan kavram\u0131n\u0131 hat\u0131rlatarak derse ba\u015flad\u0131. \u0130hsan\u0131n iki temel anlam\u0131 oldu\u011funu, bunlardan birinin iyilik, bir di\u011ferinin ise bir i\u015fi hakk\u0131n\u0131 vererek, gere\u011fince ve do\u011fru bi\u00e7imde yapma, m\u00fckemmel ger\u00e7ekle\u015ftirme anlam\u0131 oldu\u011funu vurgulad\u0131. Ge\u00e7en hafta ihsan\u0131n estetik ve adaletle ili\u015fkisine yo\u011funla\u015fan Hocam\u0131z, bu hafta ise ihsan\u0131n ikinci anlam\u0131n\u0131n zihinsel erdemlerle irtibat\u0131 \u00fczerinde durdu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hocam\u0131z, ihsan\u0131n \u201cbir i\u015fi m\u00fckemmel yapma\u201d anlam\u0131n\u0131 Kur\u2019an\u00ee ba\u011flamda \u00f6ncelikle Allah\u2019\u0131n fiilleri ve yaratmas\u0131 \u00fczerinden d\u00fc\u015f\u00fcnmemiz gerekti\u011fini ifade etti. Bu noktada Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de yaratman\u0131n yaln\u0131zca h-l-k (\u062e\u064e\u0644\u064e\u0642\u064e) k\u00f6k\u00fcyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ibd\u00e2, fatara ve ce\u2019alegibi farkl\u0131 fiillerin de yaratman\u0131n \u00e7e\u015fitli ve\u00e7helerini g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatt\u0131. Bununla birlikte, yaln\u0131zca h-l-k k\u00f6k\u00fcne odaklanman\u0131n dahi Allah\u2019\u0131n fiillerindeki itk\u00e2n ve m\u00fckemmeliyet fikrini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmaya yetece\u011fini, evrenin, seman\u0131n ve arz\u0131n, insan\u0131n ve di\u011fer varl\u0131klar\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131na dair anlat\u0131lar\u0131n Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de \u00e7o\u011fu zaman m\u00fccmel olmakla birlikte y\u00f6nlendirici bir \u00e7er\u00e7eve sundu\u011funu belirtti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hocam\u0131z, bu ba\u011flamda Allah\u2019\u0131n her \u015feyi sapasa\u011flam ve m\u00fckemmel yapmas\u0131n\u0131 ifade eden itk\u00e2n kavram\u0131n\u0131, Neml Suresi 88. ayet \u00fczerinden a\u00e7\u0131klad\u0131. Da\u011flar\u0131n duruyor gibi g\u00f6r\u00fcnmesine ra\u011fmen asl\u0131nda hareket halinde oldu\u011funu bildiren bu ayetin, bize g\u00f6r\u00fcnenle g\u00f6r\u00fcnmeyen aras\u0131ndaki fark\u0131 \u00f6\u011fretti\u011fini, zahir ve bat\u0131n ayr\u0131m\u0131n\u0131n yaln\u0131zca Allah\u2019\u0131n isim ve s\u0131fatlar\u0131yla ilgili de\u011fil, ayn\u0131 zamanda yarat\u0131lm\u0131\u015f varl\u0131klar\u0131n da anla\u015f\u0131lma tarz\u0131yla ilgili oldu\u011funu belirtti. Bu \u00e7er\u00e7evede sun\u2019\/sanat\/zanaat \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131na da i\u015faret ederek, yarat\u0131l\u0131\u015ftaki d\u00fczen, yerindelik ve ustal\u0131\u011f\u0131 fark etmenin, insan fiillerinde \u201cbir i\u015fi hakk\u0131yla yapma\u201d talebiyle ayn\u0131 istikamete y\u00f6neldi\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dersin devam\u0131nda Hocam\u0131z, yarat\u0131l\u0131\u015f \u00fczerinden Allah\u2019\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ula\u015fmaya imk\u00e2n veren deliller ba\u011flam\u0131nda kozmolojik delil ile ontolojik delil ayr\u0131m\u0131n\u0131 hat\u0131rlatt\u0131. Ontolojik delilde varl\u0131k s\u0131n\u0131flar\u0131 \u00fczerine ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmenin (m\u00fcmk\u00fcn-vacip-m\u00fcmteni gibi) belirleyici oldu\u011funu ifade etti. Kelam gelene\u011finin ise y\u00f6ntem olarak daha \u00e7ok \u015fahitten gaibe (g\u00f6r\u00fcnenden g\u00f6r\u00fcnmeyene) hareket etti\u011fini, bu nedenle yarat\u0131l\u0131\u015f delilini yo\u011fun bi\u00e7imde kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Modern d\u00f6nemde de bu arg\u00fcman\u0131n \u201ckelam arg\u00fcman\u0131\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda yeniden tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatarak, kelam literat\u00fcr\u00fcn\u00fcn bu alanda zengin bir miras \u00fcretti\u011fine dikkat \u00e7ekti. Ard\u0131ndan Hocam\u0131z, yarat\u0131l\u0131\u015ftaki m\u00fckemmeliyet temas\u0131n\u0131 kozmolojik delil ba\u011flam\u0131nda baz\u0131 ayetlerle a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hocam\u0131z daha sonra insan\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131na dair ayetlere ge\u00e7erek, yarat\u0131l\u0131\u015f anlat\u0131s\u0131n\u0131n yaln\u0131zca biyolojik bir s\u00fcre\u00e7 tasviri olarak de\u011fil, \u201cm\u00fckemmellik\/itk\u00e2n\u201d fikrini besleyen bir anlam ufku olarak okunabilece\u011fini belirtti. \u0130nsan yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131ndaki merhalelere y\u00f6nelik Kur\u2019an\u00ee vurgunun, insan\u0131n yaln\u0131z maddi bir bile\u015fimle a\u00e7\u0131klanamayaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 do\u011furdu\u011funu, bili\u015fsel yetiler, \u015fuur ve akl\u0131n bu ba\u011flamda ayr\u0131ca d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gerekti\u011fini ifade etti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dersin ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Hocam\u0131z, ihsan\u0131n \u201ci\u015fi iyi yapmak\u201d anlam\u0131n\u0131 be\u015fer\u00ee fiiller ba\u011flam\u0131nda somutla\u015ft\u0131rmak \u00fczere psikoloji literat\u00fcr\u00fcne y\u00f6neldi ve \u00f6zellikle MihaylCsikszentmihalyi\u2019nin \u201cak\u0131\u015f (flow)\u201d kavram\u0131 \u00fczerinde durdu. Ak\u0131\u015f\u0131n zaman zaman \u201cmutluluk\u201dla \u00f6zde\u015fle\u015ftirildi\u011fini, ancak yazar\u0131n bu kavramla daha \u00e7ok bir i\u015fe b\u00fct\u00fcn\u00fcyle odaklanmay\u0131 ve o i\u015fin i\u00e7inde tam bir kat\u0131l\u0131m h\u00e2lini anlatmak istedi\u011fini ifade etti. Hocam\u0131z, ak\u0131\u015f\u0131n bir i\u015fi gere\u011fince yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda i\u00e7 d\u00fcnyada olu\u015fan derin tatmin duygusuyla ili\u015fkili oldu\u011funu belirterek, \u201cm\u00fckemmel i\u015f\u201d fikrinin yaln\u0131zca d\u0131\u015fsal ba\u015far\u0131yla de\u011fil, dikkat, disiplin, planlama ve icra gibi zihinsel s\u00fcre\u00e7lerle de yak\u0131ndan ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dersin ilerleyen b\u00f6l\u00fcmlerinde Hocam\u0131z, zihnin do\u011fal h\u00e2linin \u201centropik\u201d oldu\u011funa dikkat \u00e7ekerek, hi\u00e7bir \u015feyle me\u015fgul de\u011filken insanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin bir imgeden di\u011ferine kayd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00e7o\u011fu zaman olumsuza do\u011fru s\u00fcr\u00fcklendi\u011fini belirtti. B\u00f6yle bir durumda ise insan\u0131n iki yola y\u00f6nelebilece\u011fini ifade etti: ya zihni disipline ederek bir d\u00fczen kurmak veyahut da farkl\u0131 ka\u00e7\u0131\u015f bi\u00e7imleriyle d\u00fc\u015f\u00fcncelerden uzakla\u015fmak. Bu ba\u011flamda d\u00fc\u015f\u00fcnmenin emek ve enerji gerektirdi\u011fini fakat as\u0131l tatminin \u201cak\u0131\u015f\u201d h\u00e2linde hakk\u0131yla yap\u0131l\u0131rken olu\u015ftu\u011funu vurgulad\u0131. Ayr\u0131ca modern d\u00fcnyadaki duyu bombard\u0131man\u0131n\u0131n insan\u0131 kendi i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131na yabanc\u0131la\u015ft\u0131rabildi\u011fini, dolay\u0131s\u0131yla zihni organize etme sorumlulu\u011funun daha \u00f6nemli hale geldi\u011fini belirtti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hocam\u0131z, dersin sonunda dil, haf\u0131za ve zihinsel disiplin aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 beslenme ili\u015fkisine dikkat \u00e7ekti. Bu \u00e7er\u00e7evede ezberin, \u015fiirin ve zengin bir s\u00f6z da\u011farc\u0131\u011f\u0131n\u0131n insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce ufkunu geni\u015fleten \u00f6nemli imk\u00e2nlar sundu\u011funu hat\u0131rlatt\u0131. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki hafta ise Allah\u2019\u0131n yarat\u0131\u015f\u0131ndaki m\u00fckemmeliyeti bu kez insan\u0131n simas\u0131 \u00fczerinden, bilimsel a\u00e7\u0131klamalarla birlikte ele alaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 belirterek dersi tamamlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:100px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu haftaki dersimizde Hadi Adanal\u0131 Hocam\u0131z, ge\u00e7en hafta odakland\u0131\u011f\u0131m\u0131z ihsan kavram\u0131n\u0131 hat\u0131rlatarak derse ba\u015flad\u0131. \u0130hsan\u0131n iki temel anlam\u0131 oldu\u011funu, bunlardan birinin iyilik, bir di\u011ferinin ise bir i\u015fi hakk\u0131n\u0131 vererek, gere\u011fince ve do\u011fru bi\u00e7imde yapma, m\u00fckemmel ger\u00e7ekle\u015ftirme anlam\u0131 oldu\u011funu vurgulad\u0131. Ge\u00e7en hafta ihsan\u0131n estetik ve adaletle ili\u015fkisine yo\u011funla\u015fan Hocam\u0131z, bu hafta ise ihsan\u0131n ikinci anlam\u0131n\u0131n zihinsel &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/2026\/03\/23\/kuran-i-kerimde-zihinsel-erdemler-ders-20\/\" class=\"more-link\"><span class=\"screen-reader-text\"> &#8220;Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de Zihinsel Erdemler | Ders 20&#8221;<\/span>devam\u0131n\u0131 oku<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6347,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","postBodyCss":"","postBodyMargin":[],"postBodyPadding":[],"postBodyBackground":{"backgroundType":"classic","gradient":""},"footnotes":""},"categories":[9,17],"tags":[],"class_list":["post-6371","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ders-ozetleri","category-kuran-i-kerimde-zihinsel-erdemler"],"gutslider_comments":0,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6371","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6371"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6371\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6372,"href":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6371\/revisions\/6372"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6347"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6371"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6371"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6371"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}