{"id":6377,"date":"2026-04-13T23:18:00","date_gmt":"2026-04-13T20:18:00","guid":{"rendered":"http:\/\/test.ide.org.tr\/?p=6377"},"modified":"2026-09-28T23:19:44","modified_gmt":"2026-09-28T20:19:44","slug":"kuran-i-kerimde-zihinsel-erdemler-ders-23","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/2026\/04\/13\/kuran-i-kerimde-zihinsel-erdemler-ders-23\/","title":{"rendered":"Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de Zihinsel Erdemler | Ders 23"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu haftaki dersimizde Hadi Adanal\u0131 Hocam\u0131z, yalan, aldanma ve aldatma meselesini Kur\u2019an-\u0131 Kerim ba\u011flam\u0131nda ele ald\u0131. Bu \u00e7er\u00e7evede Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019in yalanla ilgili temel kavram\u0131 olan kizb (\u0643\u0630\u0628) \u00fczerinde durarak, yalan\u0131n hakikatle ili\u015fkisini ve anlam katmanlar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015ft\u0131. Hocam\u0131z, yalan\u0131n \u201ckendine d\u00f6n\u00fck\u201d (reflexive) cephesini, yani ki\u015finin kendini aldatmas\u0131 meselesini ise \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki hafta ayr\u0131ca ele alacaklar\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hocam\u0131z, Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de kizbin yaln\u0131zca \u201cyalan\u201d anlam\u0131na indirgenemeyece\u011fini, hakikatle \u00f6rt\u00fc\u015fmeyen, hakikati sapt\u0131ran ve ger\u00e7ekli\u011fi g\u00f6lgeleyen daha geni\u015f bir anlam alan\u0131 sundu\u011funu ifade etti. Bu ba\u011flamda Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de k-z-b k\u00f6k\u00fcn\u00fcn ve t\u00fcrevlerinin \u00e7ok s\u0131k ge\u00e7ti\u011fini vurgulayarak, \u00f6zellikle \u201c\u0131srarla yalanlama\/yalan s\u00f6yleme\u201d anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan kezzebe formunun dikkat \u00e7ekici bir yo\u011funlukla kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Hocam\u0131z ayr\u0131ca, yalanla ili\u015fkili kavram alan\u0131nda k\u00fcf\u00fcr, \u015firk, nifak, riy\u00e2, iftira ve ink\u00e2r gibi terimlerin de yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00e7e\u015fitli ba\u011flamlarda yalan\u0131n farkl\u0131 tezah\u00fcrlerini g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 ifade etti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dersin bu k\u0131sm\u0131nda Hocam\u0131z, \u201cBir s\u00f6z aldatma kast\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yorsa ona yalan diyebilir miyiz?\u201d sorusunu g\u00fcndeme getirerek yalan\u0131n tan\u0131m\u0131nda niyet unsurunun belirleyicili\u011fi \u00fczerinde durdu. Bu \u00e7er\u00e7evede, niyeti aldatma olmayan bir ifadeyi yalan addetmenin m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tart\u0131\u015fmal\u0131 oldu\u011funu, fakat yaln\u0131zca s\u00f6ylenen s\u00f6z\u00fcn d\u0131\u015f formuna bakman\u0131n \u00e7o\u011fu zaman yetersiz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti. Hocam\u0131z, Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019in de yalan\u0131 yaln\u0131z dil d\u00fczeyinde de\u011fil, kast ve y\u00f6nelim boyutunu dikkate alacak \u015fekilde ele ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<br>Hocam\u0131z, yalan\u0131n tan\u0131m\u0131nda hakikat ve vak\u0131a kavramlar\u0131n\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek meselenin do\u011fruluk teorileri ba\u011flam\u0131nda tekab\u00fcliyet (correspondence) do\u011fruluk teorisin denk d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve \u0130slam epistemolojisinde de \u201ckar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131k\/tekab\u00fcliyet\u201d fikrinin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti. Bununla birlikte Hocam\u0131z, yalan\u0131 sadece \u201cdil-olgu\u201d ili\u015fkisi \u00fczerinden a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yeterli olmayabilece\u011fini belirtti. \u00d6rne\u011fin, bir ki\u015finin i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131nda bamba\u015fka bir h\u00e2l ya\u015farken \u201ciyiyim\u201d dedi\u011fi durumda dilin vak\u0131aya birebir tekab\u00fcl etmedi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hocam\u0131z, burada yaln\u0131zca c\u00fcmlelerin de\u011fil, mimiklerin, davran\u0131\u015flar\u0131n ve b\u00fct\u00fcn bunlar aras\u0131ndaki tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n da yalan-do\u011fruluk ikili\u011finde belirleyici oldu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dersin devam\u0131nda Hocam\u0131z, Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de yalan t\u00fcrlerinin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n, vahyin yalanlanmas\u0131 ve insan\u0131 yarat\u0131c\u0131s\u0131na g\u00f6t\u00fcren emarelerin ink\u00e2r\u0131 ba\u011flam\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti. Hocam\u0131z, yalan\u0131n Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de sadece g\u00fcndelik do\u011fruluk-yanl\u0131\u015fl\u0131k meselesi olarak de\u011fil, hakikate kar\u015f\u0131 y\u00f6neli\u015fi belirleyen bir tav\u0131r olarak da ele g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne dikkat \u00e7ekti. Hocam\u0131z, bu ba\u011flamda en \u00e7arp\u0131c\u0131 prototiplerden birinin m\u00fcnaf\u0131klar oldu\u011funu, zira m\u00fcnaf\u0131klar\u0131n dil ile Hz. Peygamber\u2019in Allah\u2019\u0131n Ras\u00fbl\u00fc oldu\u011funu s\u00f6ylediklerini, fakat buna i\u00e7tenlikle inanmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de s\u0131kl\u0131kla yalanla ili\u015fkilendirildiklerini hat\u0131rlatt\u0131. Bu \u00f6rnek \u00fczerinden Hocam\u0131z, s\u00f6z\u00fcn zahiren do\u011fru olmas\u0131n\u0131n tek ba\u015f\u0131na yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, niyetin yalan konusunda \u00f6nemli bir emare oldu\u011funu ifade etti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hocam\u0131z, yalan ve aldatma meselesini \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bi\u00e7imde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lan bir \u00f6rnek olarak Y\u00fbsuf suresi \u00fczerinde de durulabilece\u011fini belirtti. Yalan\u0131n ve aldatman\u0131n \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerinin ard\u0131 ard\u0131na g\u00f6r\u00fclebildi\u011fi zengin bir anlat\u0131 zemini sunan bu surede, Hz. Y\u00fbsuf\u2019un \u201cs\u0131dd\u00eek\u201d olarak takdim edilmesinin ise \u00f6nemli oldu\u011funu belirtti. Hocam\u0131z, Yusuf suresini yalanlar ba\u011flam\u0131nda okumam\u0131z\u0131n Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019in yalana yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 daha iyi anlamam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fini ifade etti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu \u00e7er\u00e7evede Hocam\u0131z, yalan\u0131 i\u015fleyi\u015f bi\u00e7imi bak\u0131m\u0131ndan \u00fc\u00e7l\u00fc bir tasnif halinde ele ald\u0131: (i) failin do\u011frudan yalan s\u00f6yledi\u011fi aktif yalan, (ii) hakikatin \u00fczerini \u00f6rterek ve gizleyerek ortaya \u00e7\u0131kan pasif yalan, (iii) bi\u00e7imsel olarak do\u011fru unsurlar i\u00e7erse bile kar\u015f\u0131 taraf\u0131 yan\u0131ltmaya hizmet eden \u201cyanl\u0131\u015fa hizmet eden do\u011frular\u201d. Ayr\u0131ca i\u00e7erik ve ama\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan beyaz\/nezaket yalanlar\u0131, do\u011frudan zarar ve \u00e7\u0131kar\u0131 hedefleyen yalanlar, kimseye zarar vermedi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen yalanlar ve idare-i maslahat t\u00fcr\u00fcnden siyasi yalanlar gibi farkl\u0131 tasniflerden de s\u00f6z ederek, yalan\u0131n tek tip bir kategoriye indirgenemeyecek kadar geni\u015f bir spektrum olu\u015fturdu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hocam\u0131z, dersin sonunda yalan ve do\u011fruluk meselesinin yaln\u0131z teorik bir tart\u0131\u015fma olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, g\u00fcndelik hayat\u0131m\u0131z\u0131 do\u011frudan ilgilendiren temel bir tema oldu\u011funu vurgulad\u0131. Bu \u00e7er\u00e7evede insana d\u00fc\u015fen ahlaki g\u00f6revin, \u00f6m\u00fcr boyu kendi ruhunu r\u00f6tu\u015flamak ve cilalamak \u015feklinde s\u00fcreklilik arz eden bir \u00e7aba oldu\u011funu ifade etti. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki hafta ise yalan\u0131n kendine d\u00f6n\u00fck cephesini, yani ki\u015finin kendisini aldatmas\u0131 meselesini Kur\u2019an-\u0131 Kerim ba\u011flam\u0131nda ele alacaklar\u0131n\u0131 belirterek dersi tamamlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:100px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu haftaki dersimizde Hadi Adanal\u0131 Hocam\u0131z, yalan, aldanma ve aldatma meselesini Kur\u2019an-\u0131 Kerim ba\u011flam\u0131nda ele ald\u0131. Bu \u00e7er\u00e7evede Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019in yalanla ilgili temel kavram\u0131 olan kizb (\u0643\u0630\u0628) \u00fczerinde durarak, yalan\u0131n hakikatle ili\u015fkisini ve anlam katmanlar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015ft\u0131. Hocam\u0131z, yalan\u0131n \u201ckendine d\u00f6n\u00fck\u201d (reflexive) cephesini, yani ki\u015finin kendini aldatmas\u0131 meselesini ise \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki hafta ayr\u0131ca ele alacaklar\u0131n\u0131 belirtti. Hocam\u0131z, &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/2026\/04\/13\/kuran-i-kerimde-zihinsel-erdemler-ders-23\/\" class=\"more-link\"><span class=\"screen-reader-text\"> &#8220;Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de Zihinsel Erdemler | Ders 23&#8221;<\/span>devam\u0131n\u0131 oku<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6350,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","postBodyCss":"","postBodyMargin":[],"postBodyPadding":[],"postBodyBackground":{"backgroundType":"classic","gradient":""},"footnotes":""},"categories":[9,17],"tags":[],"class_list":["post-6377","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ders-ozetleri","category-kuran-i-kerimde-zihinsel-erdemler"],"gutslider_comments":0,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6377","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6377"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6377\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6378,"href":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6377\/revisions\/6378"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6350"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/test.ide.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}