Prof. Dr. Mustafa Demirci, 5. Mavera\u00fcnnehir Yaz Seminerleri Program\u0131 kapsam\u0131nda verdi\u011fi \u201cMavera\u00fcnnehir Medeniyeti\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 seminerinde, Mavera\u00fcnnehir\u2019in d\u00fcnya tarihini ve \u0130slam medeniyetini derinden etkileyen \u00f6nemli bir ilim ve k\u00fclt\u00fcr havzas\u0131 oldu\u011funu vurgulam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Hocam\u0131z, bu co\u011frafyan\u0131n hadis, kel\u00e2m, f\u0131k\u0131h, felsefe, t\u0131p, matematik ve tasavvuf alanlar\u0131nda b\u00fcy\u00fck isimler yeti\u015ftirdi\u011fini belirtmi\u015ftir. Mavera\u00fcnnehir, hadis ilminin en \u00f6nemli merkezlerinden biri olmu\u015f; \u0130mam Buh\u00e2r\u00ee, \u0130mam Tirmiz\u00ee gibi b\u00fcy\u00fck muhaddisleri yeti\u015ftirmi\u015f, Sah\u00eeh-i Buh\u00e2r\u00ee, S\u00fcnen\u00fc\u2019t-Tirmiz\u00ee ve S\u00fcnen\u00fc\u2019d-D\u00e2rim\u00ee gibi hadis literat\u00fcr\u00fcn\u00fcn temel eserlerine kaynakl\u0131k etmi\u015ftir. \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesinin ak\u0131lc\u0131 y\u00f6n\u00fcn\u00fc temsil eden Hanef\u00eelik, M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00eelik ve M\u00fbtezile\u2019nin burada geli\u015fip yay\u0131lmas\u0131; H\u00e2rizm\u00ee ve B\u00eer\u00fbn\u00ee gibi tabiat bilimlerinin \u00f6nc\u00fc isimlerinin, F\u00e2r\u00e2b\u00ee ve \u0130bn S\u00een\u00e2 gibi b\u00fcy\u00fck filozoflar\u0131n yeti\u015fmesi ve Nak\u015fibendiyye gibi \u00f6nemli tasavvuf hareketlerinin bu co\u011frafyada ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, Mavera\u00fcnnehir\u2019in \u0130slam medeniyetindeki merkezi konumunu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir. Ayr\u0131ca Semerkant ve Buhara ba\u015fta olmak \u00fczere b\u00f6lgede bulunan g\u00f6rkemli mimari ve sanatsal eserler de bu b\u00fcy\u00fck medeniyet miras\u0131n\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fan somut g\u00f6stergeleri aras\u0131nda yer almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Prof. Dr. Demirci, bu tarihsel birikimi ortaya koyduktan sonra, \u201cB\u00f6ylesine b\u00fcy\u00fck bir medeniyet yeniden dirilebilir mi?\u201d sorusunu g\u00fcndeme getirmi\u015ftir. Ona g\u00f6re bunun \u00f6n\u00fcndeki ilk engel, Sovyet d\u00f6neminden miras kalan pozitivist e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131 ve b\u00fcrokratik zihniyettir. \u0130kinci \u00f6nemli sorun ise b\u00f6lgeyi par\u00e7alayan ve ortak medeniyet bilincini zay\u0131flatan mikro milliyet\u00e7iliktir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise, gelenek ile modernlik aras\u0131nda sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve \u00fcretken bir ili\u015fkinin kurulmas\u0131 gereklili\u011fidir. Bunun i\u00e7in savunmac\u0131 zihniyetten uzak, ilm\u00ee ve fikr\u00ee derinli\u011fe sahip, \u00e7a\u011f\u0131n ger\u00e7ekleriyle y\u00fczle\u015febilen ve yeni modeller \u00fcretebilen insanlar\u0131n yeti\u015ftirilmesi \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n
Hocam\u0131z\u0131n \u00fczerinde \u00f6zellikle durdu\u011fu son mesele ise k\u00fclt\u00fcrel ve zihinsel hegemonya olmu\u015ftur. Mavera\u00fcnnehir medeniyetinin yeniden ihyas\u0131 i\u00e7in Avrupa-merkezci d\u00fc\u015f\u00fcnce ve bilgi anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n etkisinden kurtulman\u0131n ve kendi medeniyet birikimimizden hareketle \u00f6zg\u00fcn bir d\u00fc\u015f\u00fcnce geli\u015ftirebilmenin zorunlu oldu\u011funu belirtmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Seminerin sonunda hocam\u0131z, bu meselelerin a\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in Muhammed \u0130kbal, Aliya \u0130zzetbegovi\u00e7, M\u00e2lik bin Neb\u00ee ve Roger Garaudy gibi m\u00fctefekkirlerin d\u00fc\u015f\u00fcnce ve eserlerinden yararlan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine i\u015faret ederek konu\u015fmas\u0131n\u0131 tamamlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n