Prof. Dr. Mehmet Akif Ko\u00e7 hocam\u0131z Arap\u00e7a olarak ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi dersinde, \u201c\u0130slam ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda \u00f6ncelikler\u201d meselesini ele ald\u0131. Konu\u015fmas\u0131nda \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slam ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fu temel sorunlar\u0131, ilm\u00ee \u00f6nceliklerin nas\u0131l belirlenmesi gerekti\u011fini ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n y\u00f6nelmesi gereken \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131n\u0131 kapsaml\u0131 bir \u015fekilde de\u011ferlendirdi.<\/p>\n\n\n\n
Konu\u015fmas\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda g\u00fcn\u00fcm\u00fcz bilgi \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n en belirgin \u00f6zelli\u011finin, bilginin e\u015fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir h\u0131zla \u00e7o\u011falmas\u0131 oldu\u011funu belirten hocam\u0131z, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131n\u0131n temel probleminin bilgiye ula\u015famamak de\u011fil, bilgi y\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u00e7erisinde esas olan\u0131 ay\u0131rt edebilmek oldu\u011funu ifade etti. Bilgi \u00fcretimindeki niceliksel art\u0131\u015f\u0131n tek ba\u015f\u0131na bilimsel ilerlemeyi garanti etmedi\u011fini; as\u0131l meselenin hangi sorular\u0131n \u00f6ncelikli oldu\u011funu belirleyebilmek ve s\u0131n\u0131rl\u0131 zaman ile imk\u00e2nlar\u0131 ger\u00e7ek ihtiya\u00e7lara y\u00f6nlendirebilmek oldu\u011funu vurgulad\u0131. Bu \u00e7er\u00e7evede ilk d\u00f6nem \u0130slam ilimlerinin te\u015fekk\u00fcl s\u00fcrecine de\u011finen hocam\u0131z, klasik ilimlerin rastgele de\u011fil, d\u00f6nemin ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap verecek \u015fekilde tedric\u00ee olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Tefsir faaliyetlerinin Kur\u2019an\u2019\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131na duyulan ihtiya\u00e7la ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, zamanla kapsaml\u0131 tefsirlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc; rivayetlerin \u00e7o\u011falmas\u0131yla birlikte bunlar\u0131n derlenmesi, ravilerin g\u00fcvenilirli\u011finin tespiti, hadis yolculuklar\u0131 ve bibliyografik \u00e7al\u0131\u015fmalar gibi yeni ilim dallar\u0131n\u0131n geli\u015fti\u011fini ifade etti. B\u00f6ylece her ilm\u00ee faaliyetin kendisinden \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131kan bir ihtiyac\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011funu, bir sonraki a\u015faman\u0131n da \u00f6nceki birikim \u00fczerine in\u015fa edildi\u011fini dile getirdi. Bu tarih\u00ee tecr\u00fcbenin, ilm\u00ee \u00e7al\u0131\u015fmalarda \u00f6nceli\u011fin her zaman ihtiya\u00e7lar\u0131n do\u011fru te\u015fhis edilmesi oldu\u011funu g\u00f6sterdi\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Hocam\u0131z, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u0130slam ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda ya\u015fanan temel problemin ise ara\u015ft\u0131rmac\u0131 veya kurum eksikli\u011finden ziyade, ilm\u00ee \u00f6nceliklerin do\u011fru belirlenememesi oldu\u011funu ifade etti. Bu durumun ara\u015ft\u0131rma konular\u0131n\u0131n tekrarlanmas\u0131na, bilimsel enerjinin da\u011f\u0131lmas\u0131na ve ger\u00e7ek problemlerin ihmal edilmesine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Ayr\u0131ca davet\u00e7i, geleneksel e\u011fitim alm\u0131\u015f \u00e2lim ve akademik ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n farkl\u0131 g\u00f6rev ve y\u00f6ntemlere sahip oldu\u011funa dikkat \u00e7ekerek, bu roller aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131rlar\u0131n belirsizle\u015fmesinin ilm\u00ee standartlar\u0131n zay\u0131flamas\u0131na neden oldu\u011funu dile getirdi.<\/p>\n\n\n\n
Akademik ara\u015ft\u0131rman\u0131n mahiyetine de de\u011finen hocam\u0131z, bir kitab\u0131n yaz\u0131l\u0131\u015f amac\u0131 ile lisans\u00fcst\u00fc tezlerin amac\u0131 aras\u0131nda temel bir fark bulundu\u011funu ifade etti. Akademik bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n, yaln\u0131zca mevcut bilgileri derlemekten ibaret olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; \u00f6ncelikle konuya dair b\u00fct\u00fcn literat\u00fcr\u00fcn incelenmesini, mevcut \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n de\u011ferlendirilmesini ve bilgi d\u00fcnyas\u0131nda h\u00e2len doldurulmay\u0131 bekleyen bo\u015flu\u011fun tespit edilmesini gerektirdi\u011fini belirtti. Bu ba\u011flamda, her ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n kendisine \u201cBu \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lmam\u0131\u015f olsayd\u0131, bilimsel bilgi birikiminde hangi eksiklik devam edecekti?\u201d sorusunu y\u00f6neltmesi gerekti\u011fini vurgulayarak, bir ara\u015ft\u0131rman\u0131n de\u011ferinin hacminden veya i\u00e7erdi\u011fi bilgi miktar\u0131ndan de\u011fil, mevcut literat\u00fcre sundu\u011fu \u00f6zg\u00fcn katk\u0131dan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti.<\/p>\n\n\n\n
Konu\u015fmas\u0131n\u0131n devam\u0131nda, \u0130slam ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n geli\u015febilmesi i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n yeni ilm\u00ee ara\u00e7lara y\u00f6nelmelerinin zorunlu oldu\u011funu belirten hocam\u0131z, \u00f6zellikle S\u00fcryanice, \u0130branice, Ugarit\u00e7e, Asurca ve Latince gibi klasik dillerin \u00f6\u011frenilmesinin \u00f6nemine dikkat \u00e7ekti. Tarih, dinler tarihi ve Kur\u2019an\u2019\u0131n n\u00fczul ortam\u0131na ili\u015fkin bir\u00e7ok temel metin ve arkeolojik bulgunun bu diller arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla incelenebildi\u011fini ifade etti. Ayr\u0131ca \u0130slam ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yan bir\u00e7ok ansiklopedi, indeks ve bibliyografik \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n M\u00fcsl\u00fcmanlardan \u00f6nce Bat\u0131l\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131, ara\u015ft\u0131rma \u00f6nceliklerimizin do\u011fru belirlenememesinin dikkat \u00e7ekici bir sonucu olarak de\u011ferlendirdi.<\/p>\n\n\n\n
Hocam\u0131z, \u00f6ncelikler meselesinin en yetkin \u00f6rne\u011finin ise Hz. Peygamber\u2019in hayat\u0131nda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ifade etti. Siyer boyunca b\u00fct\u00fcn kararlar\u0131n \u015fartlar\u0131n do\u011fru okunmas\u0131, hedeflerin isabetli belirlenmesi ve \u00f6nceliklerin do\u011fru s\u0131ralanmas\u0131 \u00fczerine kuruldu\u011funu belirterek; tevhid ilkesinin hi\u00e7bir zaman taviz konusu yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, buna kar\u015f\u0131l\u0131k davet y\u00f6ntemlerinin \u015fartlara g\u00f6re de\u011fi\u015febildi\u011fini dile getirdi. \u0130lk d\u00f6nemde toplumun zay\u0131f kesimlerinin korunmas\u0131na \u00f6ncelik verilmesi, gerekti\u011finde gizlili\u011fin tercih edilmesi, hicret karar\u0131n\u0131n do\u011fru zamanda al\u0131nmas\u0131, Medine\u2019de toplumsal d\u00fczenin in\u015fa edilmesi, Mekke\u2019nin fethinde \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 en aza indiren bir y\u00f6ntemin benimsenmesi ve b\u00fct\u00fcn bu s\u00fcre\u00e7lerde tevazunun korunmas\u0131, hocam\u0131za g\u00f6re Hz. Peygamber\u2019in \u00f6ncelikleri do\u011fru belirleme konusundaki \u00f6rnekli\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Bu sebeple s\u00fcnnete uyman\u0131n yaln\u0131zca bireysel uygulamalarla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; ayn\u0131 zamanda olaylar\u0131 do\u011fru okuyabilme, hedefleri belirleyebilme ve en uygun y\u00f6ntemi se\u00e7ebilme becerisini de kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti.<\/p>\n\n\n\n
Sonu\u00e7 olarak hocam\u0131z, \u0130slam ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda ger\u00e7ek ilerlemenin \u00e7a\u011f\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 do\u011fru te\u015fhis etmekle ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131. Bunun ise mevcut literat\u00fcr\u00fc tan\u0131may\u0131, bilgi d\u00fcnyas\u0131ndaki ger\u00e7ek bo\u015fluklar\u0131 tespit etmeyi, gerekli y\u00f6ntem ve ara\u00e7lar\u0131 edinmeyi ve ilme \u00f6zg\u00fcn katk\u0131 sa\u011flayacak ara\u015ft\u0131rmalara y\u00f6nelmeyi gerektirdi\u011fini belirtti. Ona g\u00f6re \u0130slam ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n temel problemi emek veya samimiyet eksikli\u011fi de\u011fil, ilm\u00ee \u00f6ncelikleri belirleyen sa\u011flam bir metodolojiye duyulan ihtiya\u00e7t\u0131r. Bu nedenle bilimsel geli\u015fme, daha fazla eser \u00fcretmekten ziyade, do\u011fru problemi tespit ederek \u00e7a\u011f\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap verecek nitelikli \u00e7al\u0131\u015fmalar ortaya koymakla m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n