Dr. Hadi Adanal\u0131 Hocam\u0131z, \u0130DE Uluslararas\u0131 M\u00e2ver\u00e2\u00fcnnehir Yaz Seminerleri kapsam\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi ikinci dersinde erdemlerin mahiyeti ile ahlaki ve zihinsel erdemler aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi ele ald\u0131. Erdemin tek seferlik do\u011fru bir davran\u0131\u015fla ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, zaman i\u00e7inde kazan\u0131larak insan\u0131n karakterine yerle\u015fen ve s\u00fcreklilik g\u00f6steren bir yatk\u0131nl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ifade etti. Bu \u00e7er\u00e7evede erdemleri, ki\u015finin belirli durumlarda belirli d\u00fc\u015f\u00fcnce, duygu ve davran\u0131\u015flara y\u00f6nelmesini sa\u011flayan i\u00e7sel yatk\u0131nl\u0131klar \u015feklinde a\u00e7\u0131klad\u0131. Erdemli bir ki\u015filikte tutarl\u0131l\u0131k ve b\u00fct\u00fcnl\u00fck arand\u0131\u011f\u0131n\u0131, bilin\u00e7li bir tercih olmadan ger\u00e7ekle\u015fen ve tesad\u00fcfen iyi sonu\u00e7 do\u011furan eylemlerin erdem kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilemeyece\u011fini vurgulad\u0131. \u00c7ocuklar\u0131n her ne kadar bildi\u011fimiz \u015fekliyle erdemlere sahip olmasalar da erdemli olabilme kabiliyeti ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 belirtti. Dersin devam\u0131nda Aristoteles\u2019in nazari hikmet ve ameli hikmet ayr\u0131m\u0131ndan hareketle zihinsel erdemler ile davran\u0131\u015fa yans\u0131yan ahlaki erdemler \u00fczerinde duruldu. Nazari hikmet bilme, anlama ve hakikati kavrama s\u00fcre\u00e7leriyle; ameli hikmet ise do\u011fru tutumu uygun \u015fartlarda hayata ge\u00e7irmekle ili\u015fkilendirildi. Bununla birlikte kanaat, cesaret, affetme, yard\u0131m etme ve sevgi gibi erdemler hem zihinsel bir de\u011ferlendirme hem de davran\u0131\u015fsal bir y\u00f6n ta\u015f\u0131r. Bu sebeple zihinsel ve ahlaki erdemler birbirini tamamlayan iki boyut olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n
Hocam\u0131z, erdem ile \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fck (orta yol) aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi k\u0131zg\u0131nl\u0131k \u00fczerinden a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. K\u0131zg\u0131nl\u0131k do\u011fru sebeple, do\u011fru ki\u015fiye, do\u011fru zamanda ve gerekti\u011fi kadar y\u00f6neltildi\u011finde erdemli bir tavra d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Gereken yerde tepki g\u00f6stermemek bir eksiklik olu\u015ftururken, her durumda \u00f6fkelenmek de insan\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcden uzakla\u015ft\u0131r\u0131r. Erdem, duygular\u0131 bast\u0131rmak yerine onlar\u0131 yerinde ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc y\u00f6netmeyi gerektirir. Sevgi de bu \u00e7er\u00e7evede ele al\u0131nd\u0131. Sevginin i\u00e7 d\u00fcnyada ya\u015fanan bir hisle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, sevilen varl\u0131\u011fa y\u00f6nelik davran\u0131\u015flarda kar\u015f\u0131l\u0131k buldu\u011funu ifade eden Hocam\u0131z, duygular\u0131n e\u011fitim, al\u0131\u015fkanl\u0131k ve tefekk\u00fcr yoluyla \u015fekillendirilebilece\u011fini s\u00f6yledi. D\u00fcnyevi varl\u0131klara y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rs\u0131z sevginin ifrata d\u00f6n\u00fc\u015febilece\u011fini, Allah ve Peygamber sevgisinin ise farkl\u0131 bir de\u011ferlendirme gerektirdi\u011fini belirterek orta yol ilkesinin her duruma ayn\u0131 bi\u00e7imde uygulanamayaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Dersin bir di\u011fer ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 erdemlerin tarihsel ve k\u00fclt\u00fcrel tezah\u00fcrleri olu\u015fturdu. Hocam\u0131z, toplumlar\u0131n farkl\u0131 erdem tasnifleri geli\u015ftirdi\u011fini ve ayn\u0131 erdemin \u00e7e\u015fitli d\u00f6nemlerde farkl\u0131 bi\u00e7imlerde anla\u015f\u0131l\u0131p ortaya \u00e7\u0131kabildi\u011fini s\u00f6yledi. Ge\u00e7mi\u015fte daha \u00e7ok sava\u015f meydan\u0131ndaki cesaretle ili\u015fkilendirilen ba\u015fat erdem kahramanl\u0131\u011f\u0131n, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde haks\u0131zl\u0131k kar\u015f\u0131s\u0131nda konu\u015fmak ve bunun sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6ze almak \u015feklinde tezah\u00fcr edebilebilece\u011fini belirtti. Adalet, hikmet, cesaret ve merhamet \u00e7a\u011flar\u0131 a\u015fan de\u011ferlerini korurken, bunlar\u0131n somut durumlarda nas\u0131l uygulanaca\u011f\u0131 tarihsel \u015fartlara g\u00f6re yeniden de\u011ferlendirilir. Dolay\u0131s\u0131yla de\u011fi\u015fen, erdemlerin de\u011feri de\u011fil, hayata yans\u0131ma bi\u00e7imleridir.<\/p>\n\n\n\n
Dersin ikinci k\u0131sm\u0131nda bilme arzusu, merak ve ilm\u00ee tevazu gibi zihinsel erdemler ele al\u0131nd\u0131. Hocam\u0131z, Hz. \u00c2dem\u2019e isimlerin \u00f6\u011fretilmesi k\u0131ssas\u0131n\u0131n insan\u0131n bilme yetisine i\u015faret etti\u011fini, ancak bu yetinin merak, \u00e7aba ve \u00f6\u011frenme arzusuyla desteklenmesi gerekti\u011fini ifade etti. \u0130lm\u00ee birikimin bilme kabiliyeti ile \u00f6\u011frenme arzusunun birle\u015fmesinden do\u011fdu\u011funu; bu arzuyu kaybeden insan\u0131n hayat ve hakikatle ba\u011f\u0131n\u0131n zay\u0131flayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Bunun yan\u0131nda insan\u0131n bilgi bak\u0131m\u0131ndan kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 tan\u0131mas\u0131 gerekti\u011fini belirtti. K\u00e2r\u00fbn\u2019un sahip olduklar\u0131n\u0131 kendi bilgisine ba\u011flayan tutumunu entelekt\u00fcel kibrin bir \u00f6rne\u011fi olarak de\u011ferlendirdi. \u0130lm\u00ee tevazunun ise insan\u0131n eksiklerini fark etmesi, kendisini muhasebeye t\u00e2bi tutmas\u0131 ve ba\u015fkalar\u0131ndan \u00f6\u011frenebilece\u011fini kabul etmesiyle geli\u015fti\u011fini ifade etti. \u0130lm\u00ee tevazunun do\u011fal bir sonucu olarak a\u00e7\u0131k fikirlilik \u00fczerinde duran Hocam\u0131z, insan\u0131n farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ba\u015flang\u0131\u00e7ta reddetmeden dinlemesi ve kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ki\u015finin hakl\u0131 olabilece\u011fi ihtimalini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi. A\u00e7\u0131k fikirlilik, insan\u0131n kendi kanaatinden hemen vazge\u00e7mesini gerektirmez; kendi d\u00fc\u015f\u00fcncesini mutlakla\u015ft\u0131rmadan yeni bilgiye y\u00f6nelik a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de peygamberlere kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclen \u201cAtalar\u0131m\u0131z\u0131 bu yol \u00fczerinde bulduk\u201d \u015feklindeki itirazlar\u0131n, sorgulamadan gelene\u011fe ba\u011flanmay\u0131 ve zihinsel kapal\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterdi\u011fini belirtti.<\/p>\n\n\n\n
Bu noktadan zihinsel cesaret konusuna ge\u00e7en Hocam\u0131z, insan\u0131n al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda endi\u015fe ya\u015fayabilece\u011fini, ancak hakikat aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n bu rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6ze almay\u0131 gerektirdi\u011fini ifade etti. Yan\u0131lma ihtimalinden korkarak yeni d\u00fc\u015f\u00fcncelere yakla\u015fmamak, insan\u0131 kendi zihinsel s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7ine hapseder. \u00c7a\u011fda\u015f psikolojide \u201cg\u00fcvenlik zonu\u201d olarak bilinen bir kavram\u0131n epitemolojiye uygulanabilir. Yeni bilgilere ula\u015fabilmek insan\u0131n \u201cepistemik g\u00fcvenlik zonunu\u201d terketmesini gerektirir. Tersinden epistemik g\u00fcvenlik zonlar\u0131n\u0131 terk etmeyenler yine psikolojide yeni bir kavram olarak i\u015flenen \u201cyank\u0131 odalar\u0131\u201dna kendilerine hapsedebilirler. Ki\u015finin yaln\u0131zca kendi g\u00f6r\u00fc\u015flerini do\u011frulayan insanlar\u0131 ve kaynaklar\u0131 takip etmesi b\u00f6yle bir durumdur; insan\u0131n farkl\u0131 seslerle kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nler ve s\u00fcrekli kendi d\u00fc\u015f\u00fcncesinin yank\u0131s\u0131yla ba\u015fba\u015fa b\u0131rak\u0131r. Ger\u00e7ek \u00f6\u011frenme ise ki\u015finin kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmas\u0131 ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imlerini anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn h\u00e2le gelir. Bu ba\u011flamda bili\u015fsel empatiyi de ele alan Hocam\u0131z, kar\u015f\u0131daki ki\u015finin d\u00fc\u015f\u00fcncesini benimsemeden onun hangi \u015fartlar ve gerek\u00e7eler do\u011frultusunda belirli bir sonuca ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6nemli bir zihinsel erdem oldu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Dersin son k\u0131sm\u0131nda Kur\u2019an ve s\u00fcnnetin sundu\u011fu erdemlerin evrenselli\u011fi ele al\u0131nd\u0131. Hocam\u0131z, adalet, hikmet, cesaret, do\u011fruluk ve merhamet gibi erdemlerin \u00e7a\u011flar\u0131 a\u015fan bir y\u00f6n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131, Hz. Peygamber\u2019in de bu de\u011ferlerin hayata yans\u0131m\u0131\u015f en g\u00fczel \u00f6rne\u011fini sundu\u011funu ifade etti. Bununla birlikte erdemlerin somut durumlarda nas\u0131l uygulanaca\u011f\u0131na karar verirken ki\u015filer, \u015fartlar ve sonu\u00e7lar\u0131n birlikte de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fine dikkat \u00e7ekti. Son olarak Allah sevgisi ile kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131k aras\u0131ndaki ili\u015fkiye de\u011finen Hocam\u0131z, Allah\u2019\u0131n rahmeti, merhameti ve insana bah\u015fetti\u011fi nimetlerin O\u2019na y\u00f6nelen sevginin temelini olu\u015fturdu\u011funu s\u00f6yledi. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n da dostluk, sevgi, selamla\u015fma ve aile ili\u015fkilerinde adaleti ve s\u00fcreklili\u011fi sa\u011flayan temel ilkelerden biri oldu\u011funu vurgulayarak dersi tamamlad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dr. Hadi Adanal\u0131 Hocam\u0131z, \u0130DE Uluslararas\u0131 M\u00e2ver\u00e2\u00fcnnehir Yaz Seminerleri kapsam\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi ikinci dersinde erdemlerin mahiyeti ile ahlaki ve zihinsel erdemler aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi ele ald\u0131. Erdemin tek seferlik do\u011fru bir davran\u0131\u015fla ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, zaman i\u00e7inde kazan\u0131larak insan\u0131n karakterine yerle\u015fen ve s\u00fcreklilik g\u00f6steren bir yatk\u0131nl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ifade etti. Bu \u00e7er\u00e7evede erdemleri, ki\u015finin belirli durumlarda belirli d\u00fc\u015f\u00fcnce, duygu … <\/p>\n