Bu haftaki derste Prof. Dr. B\u00fcnyamin Erul, hadis edebiyat\u0131n\u0131n rivayet, telif, tedv\u00een ve tasnif \u015feklinde ele al\u0131nan te\u015fekk\u00fcl s\u00fcreci incelenirken, \u00e7o\u011fu zaman tebv\u00eeb safhas\u0131n\u0131n ihmal edildi\u011fine dikkat \u00e7ekti. Tebv\u00eebin, hadisleri yaln\u0131zca bir araya getirmekten ibaret olmad\u0131\u011f\u0131; ayn\u0131 konudaki rivayetlerin bilin\u00e7li tercihlerle bab ba\u015fl\u0131klar\u0131 alt\u0131nda toplanmas\u0131 anlam\u0131na geldi\u011fi ve bu y\u00f6n\u00fcyle m\u00fcellifin ilm\u00ee duru\u015funu ve zihniyetini yans\u0131tan unsurlardan biri oldu\u011fu vurguland\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Tebv\u00eebin bilinen en erken sistemli \u00f6rneklerinin Ma\u02bfmer b. R\u00e2\u015fid\u2019e (\u00f6. 153) ait oldu\u011fu; onun C\u00e2mi\u02bf adl\u0131 eserinde bab ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131n kimi zaman tek kelimelik konu adlar\u0131yla, kimi zaman soru formunda, kimi zaman da do\u011frudan hadis metninden iktibas edilerek olu\u015fturuldu\u011fu belirtildi. Bu ba\u015fl\u0131k \u00e7e\u015fitlili\u011finin, sonraki musannifler i\u00e7in \u00f6nemli bir y\u00f6ntem zemini olu\u015fturdu\u011fu ifade edildi.<\/p>\n\n\n\n
Dersin dikkat \u00e7ekici konulardan biri, ba\u015fl\u0131kland\u0131rma y\u00f6ntemi meselesiydi: hangi hadisin hangi bab ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131na yerle\u015ftirildi\u011fi tesad\u00fcf\u00ee de\u011fildir; bu tercih, musannifin kabul kriterlerini, ilm\u00ee mizac\u0131n\u0131 ve hadisleri okuma bi\u00e7imini ele verir. Bab ba\u015fl\u0131klar\u0131 \u00fczerinden, m\u00fcellifin hangi g\u00f6r\u00fc\u015fleri benimsedi\u011fi, hangi yakla\u015f\u0131mlara mesafe koydu\u011fu ve hangi ilm\u00ee ihtilaflar i\u00e7inde konumland\u0131\u011f\u0131 okunabilir.<\/p>\n\n\n\n
Bu ba\u011flamda, Buh\u00e2r\u00ee\u2019nin Sah\u00eeh\u2019inde Kit\u00e2b\u00fc\u2019l-\u00cem\u00e2n\u2019da yer alan \u201ciman artar ve eksilir\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, Ehl-i re\u2019y \u00e7izgisine ve \u00f6zellikle Eb\u00fb Han\u00eefe\u2019ye isim vermeden y\u00f6neltilmi\u015f bir reddiye olarak okunabilece\u011fi \u00fczerinde duruldu. B\u00f6ylece bab ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131n, yaln\u0131zca d\u00fczenleyici de\u011fil; ayn\u0131 zamanda ilm\u00ee polemik ve savunma dili i\u015flevi de g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6sterildi.<\/p>\n\n\n\n
Hadis tasnifinin, zamanla mezheb\u00ee tercihler, ilm\u00ee ihtiya\u00e7lar ve d\u00f6nemin sosyo-k\u00fclt\u00fcrel \u015fartlar\u0131yla \u015fekillendi\u011fi; bu \u00e7er\u00e7evede \u0130mam T\u00e2h\u00e2v\u00ee\u2019nin Hanef\u00ee us\u00fbl\u00fcne, Beyhak\u00ee\u2019nin \u015e\u00e2fi\u00ee f\u0131kh\u0131na, \u0130bn Eb\u00ee \u015eeybe\u2019nin ise erken d\u00f6nem ilm\u00ee tart\u0131\u015fmalara \u0131\u015f\u0131k tutan tasnif anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131n, kendi d\u00f6nemlerinin meseleleriyle irtibatl\u0131 olarak okunmas\u0131 gerekti\u011fi ifade edildi. Bu \u00f6rnekler, tasnifin sabit bir \u015fema de\u011fil, ya\u015fayan bir ilm\u00ee faaliyet oldu\u011funu ortaya koydu.<\/p>\n\n\n\n
Ayr\u0131ca hocam\u0131z, K\u00fct\u00fcb-i Sitte kapsam\u0131nda yer alan eserlerden hareketle \u00e7e\u015fitli kitap ve bab ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131 tek tek zikrederek inceledi; bu ba\u015fl\u0131klar\u0131n hangi ilm\u00ee ihtiya\u00e7lara ve hangi tart\u0131\u015fma zeminlerine kar\u015f\u0131l\u0131k geldi\u011fini \u00f6rnekler \u00fczerinden g\u00f6sterdi.<\/p>\n\n\n\n
Dersin nihai vurgusu \u015fuydu: Tebv\u00eeb, yaln\u0131zca teknik bir ba\u015fl\u0131kland\u0131rma faaliyeti de\u011fil; ilm\u00ee bir yorum ve konumlanma bi\u00e7imidir. Bu y\u00f6n\u00fcyle tebv\u00eeb, ayn\u0131 zamanda bir tecd\u00eed alan\u0131d\u0131r. Her as\u0131r, kendi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 ve sorunlar\u0131n\u0131 dikkate alarak hadisleri yeniden tasnif etme ve ba\u015fl\u0131kland\u0131rma sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bu haftaki derste Prof. Dr. B\u00fcnyamin Erul, hadis edebiyat\u0131n\u0131n rivayet, telif, tedv\u00een ve tasnif \u015feklinde ele al\u0131nan te\u015fekk\u00fcl s\u00fcreci incelenirken, \u00e7o\u011fu zaman tebv\u00eeb safhas\u0131n\u0131n ihmal edildi\u011fine dikkat \u00e7ekti. Tebv\u00eebin, hadisleri yaln\u0131zca bir araya getirmekten ibaret olmad\u0131\u011f\u0131; ayn\u0131 konudaki rivayetlerin bilin\u00e7li tercihlerle bab ba\u015fl\u0131klar\u0131 alt\u0131nda toplanmas\u0131 anlam\u0131na geldi\u011fi ve bu y\u00f6n\u00fcyle m\u00fcellifin ilm\u00ee duru\u015funu ve zihniyetini … <\/p>\n