Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez bu haftaki dersimizde, \u201cBe\u015fer\u00ee, sosyal, tabii ve \u0130slami ilimler aras\u0131nda nas\u0131l bir birlik kurulabilir?\u201d sorusunu Taha Abdurrahman d\u00fc\u015f\u00fcncesi \u00fczerinden ele ald\u0131. Bu sorunun, \u0130slam\u2019\u0131n ilim tasavvurunu anlamak bak\u0131m\u0131ndan temel bir mesele oldu\u011funu ve ilimler aras\u0131ndaki ili\u015fkinin ancak ilmin mahiyeti, \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc ve vazifesi do\u011fru anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kurulabilece\u011fini ifade etti.<\/p>\n\n\n\n
\u0130slam\u2019\u0131n ilim tasavvuru, birle\u015ftiren ve toplay\u0131c\u0131 bir ilkeye dayan\u0131r. Bu ilke, ilmin konumu ile de\u011fil, ilmin vazifesi ve g\u00f6revi ile ilgilidir ve ilmin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcne dayan\u0131r. Bu sebeple \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesinde ilim, faydal\u0131 ilim ve faydal\u0131 olmayan ilim, yahut \u00f6v\u00fclen ilim ve k\u00f6t\u00fclenen ilim \u015feklinde ayr\u0131l\u0131r. Bu ayr\u0131m, ilimleri sadece konular\u0131na g\u00f6re de\u011fil, ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 de\u011fer ve yerine getirdikleri vazifeye g\u00f6re de\u011ferlendirmeyi gerektirir.<\/p>\n\n\n\n
Bilimler aras\u0131nda ilk ayr\u0131m, ihtisas alanlar\u0131na y\u00f6nelik ayr\u0131md\u0131r. Her ilim, konusu ve metoduna g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k arz eder. Bir ilim, kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirledi\u011finde m\u00fcstakil bir ilim dal\u0131 haline gelir. Bir ilmi m\u00fcstakil k\u0131lan unsurlar; konusu, metodu, kavramlar\u0131, kuram\u0131 ve kayna\u011f\u0131d\u0131r. Ancak bu farkl\u0131l\u0131k, ilimleri birbirinden koparan bir ayr\u0131m de\u011fildir. Bir ilim dal\u0131n\u0131 kendi i\u00e7ine kapal\u0131 bir d\u00fcnya olarak g\u00f6rmek do\u011fru de\u011fildir. S\u0131n\u0131rlar\u0131 belirli olmakla birlikte ilimler birbirinden yararlan\u0131r ve birbirini tamamlar.<\/p>\n\n\n\n
\u015eer\u2018\u00ee ilimler ile vaz\u2018\u00ee ilimler aras\u0131ndaki fark, sadece konu veya metod fark\u0131 de\u011fildir. As\u0131l fark, ilmin dayand\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fclerle ilgilidir. Her ilmin ilim olabilmesi i\u00e7in iki temel \u00f6l\u00e7\u00fcye dayanmas\u0131 gerekir. Bunlar makuliyet ve me\u015fruiyettir. Makuliyet, ilmin ortaya koydu\u011fu varl\u0131k h\u00fck\u00fcmlerinin do\u011frulu\u011funu ifade eder ve bizi hakikate g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Me\u015fruiyet ise ilmin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 de\u011fer h\u00fckm\u00fcn\u00fc ve fayday\u0131 ifade eder.<\/p>\n\n\n\n
Bu bak\u0131mdan hem vaz\u2018\u00ee ilimlerin hem de \u015fer\u2018\u00ee ilimlerin makuliyeti ve me\u015fruiyeti vard\u0131r. Fizik ve kimya gibi ilimlerin bir makuliyeti ve me\u015fruiyeti oldu\u011fu gibi, \u0130slami ilimlerin de makuliyeti ve me\u015fruiyeti vard\u0131r. Bu durum, bu ilimlerin birbiriyle \u00e7at\u0131\u015fan de\u011fil, birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilen ilimler oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n
Bu iki ilim aras\u0131ndaki fark, esas olarak gayelerle ilgilidir. Vaz\u2018\u00ee ilimlerde makuliyet, \u00e7o\u011funlukla varl\u0131\u011f\u0131n nas\u0131l i\u015fledi\u011fini ortaya koyan m\u00fccerred bir makuliyettir. \u015eer\u2018\u00ee ilimlerde ise makuliyet, sadece vesilelerle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir; gayeleri ve de\u011ferleri de dikkate al\u0131r. Me\u015fruiyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan vaz\u2018\u00ee ilimler \u00e7o\u011funlukla d\u00fcnyevi menfaatlerle ilgili iken, \u015fer\u2018\u00ee ilimler hem d\u00fcnyevi hem de uhrevi menfaatleri kapsar.<\/p>\n\n\n\n
\u015eer\u2018\u00ee ilimler ile vaz\u2018\u00ee ilimler aras\u0131ndaki birle\u015ftirme, bir e\u015fitleme veya birinin di\u011ferine indirgenmesi de\u011fildir. Bu birle\u015ftirme, her ilmin kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 koruyarak, ilmin ortak vasf\u0131 olan makuliyet ve me\u015fruiyet \u00f6l\u00e7\u00fcleri \u00e7er\u00e7evesinde bir araya gelmesidir.<\/p>\n\n\n\n
Bu \u00e7er\u00e7evede \u0130slam\u2019\u0131n ilim tasavvuru, ilimleri birbirinden koparan de\u011fil; onlar\u0131 hakikat ve fayda \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc temelinde birle\u015ftiren ve toplayan bir tasavvur olarak ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez bu haftaki dersimizde, \u201cBe\u015fer\u00ee, sosyal, tabii ve \u0130slami ilimler aras\u0131nda nas\u0131l bir birlik kurulabilir?\u201d sorusunu Taha Abdurrahman d\u00fc\u015f\u00fcncesi \u00fczerinden ele ald\u0131. Bu sorunun, \u0130slam\u2019\u0131n ilim tasavvurunu anlamak bak\u0131m\u0131ndan temel bir mesele oldu\u011funu ve ilimler aras\u0131ndaki ili\u015fkinin ancak ilmin mahiyeti, \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc ve vazifesi do\u011fru anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kurulabilece\u011fini ifade etti. \u0130slam\u2019\u0131n ilim tasavvuru, birle\u015ftiren … <\/p>\n