Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez bu haftaki derste, vaz\u2018\u00ee ilimler ile \u015fer\u2018\u00ee ilimler aras\u0131ndaki ili\u015fkinin mahiyeti ve bu iki ilim aras\u0131nda nas\u0131l bir birlik kurulabilece\u011fi meselesi \u00fczerinde durdu. Bu ba\u011flamda modern d\u00fcnyada ortaya \u00e7\u0131kan en b\u00fcy\u00fck \u00e7eli\u015fkilerden birinin, vaz\u2018\u00ee ilmin mutlak bir akideye d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, yani bilimcili\u011fin bir inan\u00e7 bi\u00e7imi haline gelmesi oldu\u011funu ifade etti.<\/p>\n\n\n\n
Vaz\u2018\u00ee ilmin en b\u00fcy\u00fck \u00e7eli\u015fkisi, kendi makuliyetini mutlak kabul etmesidir. Bu ilim, kendi makuliyetine alternatif bir ilim g\u00f6rmez ve kendi s\u00fcbutunu bu vasfa dayand\u0131r\u0131r. Buna s\u00fcbutun mutlakl\u0131\u011f\u0131 ad\u0131 verilir. Halbuki s\u00fcbutta mutlak\u00e7\u0131l\u0131k, bilimin bilgi tasavvurlar\u0131n\u0131 \u00fczerine in\u015fa etti\u011fi \u00f6nc\u00fcllerle uyu\u015fmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilimin temel ilkelerinden biri, bilginin s\u00fcrekli geli\u015fmesidir. Vaz\u2018\u00ee ilim, bir taraftan bilginin s\u00fcrekli geli\u015fme i\u00e7erisinde oldu\u011funu kabul ederken, di\u011fer taraftan kendi akl\u00ee \u00f6zelliklerinin sabit ve de\u011fi\u015fmez oldu\u011funu iddia etmektedir. Bu durum, vaz\u2018\u00ee ilmin kendi \u00f6nc\u00fclleriyle \u00e7eli\u015fmesi anlam\u0131na gelir.<\/p>\n\n\n\n
Bu \u00e7eli\u015fki, vaz\u2018\u00ee ilmin makuliyetinde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 gibi, me\u015fruiyetinde de ortaya \u00e7\u0131kar. Vaz\u2018\u00ee ilim, me\u015fruiyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan da mutlak bir karar konumuna yerle\u015fmekte ve alternatif bir me\u015fruiyet kabul etmemektedir. Bu durum, fayda tasavvurunun \u00f6nc\u00fclleriyle de uyu\u015fmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc maddi menfaat ne kadar artarsa arts\u0131n, insan\u0131n b\u00fct\u00fcn ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle kar\u015f\u0131lamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Yeni ihtiya\u00e7lar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, faydan\u0131n g\u00f6receli oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Buna ra\u011fmen vaz\u2018\u00ee ilim, bir taraftan faydan\u0131n g\u00f6receli oldu\u011funu kabul etmekte, di\u011fer taraftan kendi me\u015fruiyetini mutlak ve ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak g\u00f6rmektedir. Bu da vaz\u2018\u00ee ilmin me\u015fruiyetinde bir \u00e7eli\u015fki ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bu sebeple vaz\u2018\u00ee ilmin hem makuliyetinde hem de me\u015fruiyetinde ortaya \u00e7\u0131kan bu \u00e7eli\u015fkilerden kurtulmaya ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Ancak bu \u00e7eli\u015fkiden kurtulmas\u0131, makuliyetinden mutlak sebat vasf\u0131n\u0131 ve me\u015fruiyetinden mutlak ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k vasf\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmadan m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu \u00e7eli\u015fkiden kurtulmay\u0131 kendi ba\u015f\u0131na ger\u00e7ekle\u015ftirmesi de n\u00e2m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir ilmin kendi mutlakl\u0131k iddias\u0131n\u0131 yine kendi i\u00e7inde a\u015fmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n
Bu noktada \u015fer\u2018\u00ee ilim, vaz\u2018\u00ee ilim i\u00e7in kurtar\u0131c\u0131 bir konumda ortaya \u00e7\u0131kar. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu ilim (\u015fer\u2018\u00ee ilim), mutlak \u00f6nc\u00fcl \u00fczerine bina edilmi\u015ftir; b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n inanmas\u0131 ve gere\u011fiyle amel etmesi gereken mutlak ilahi kem\u00e2l\u00e2t\u0131 temsil eden bir \u00f6nc\u00fcl \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015ftir. Bu sebeple vaz\u2018\u00ee ilmin i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc bilimsel mutlakl\u0131k ve faydasal mutlakl\u0131k \u00e7eli\u015fkilerini de\u011ferlendirebilecek ve onu bu \u00e7eli\u015fkilerden kurtarabilecek imk\u00e2na sahiptir. Bu anlamda \u015fer\u2018\u00ee ilim, vaz\u2018\u00ee ilim i\u00e7in kurtar\u0131c\u0131 mesabesindedir.<\/p>\n\n\n\n
Bu iki ilim dal\u0131n\u0131 birle\u015ftirmek, e\u015fitleme veya birinin di\u011ferinin i\u00e7ine dahil edilmesi \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fmez. Bu birle\u015ftirme ancak birbirlerine uzanma ve birbirlerinden yararlanma \u015feklinde olabilir. Vaz\u2018\u00ee ilimler, bu \u00e7ifte standartl\u0131 \u00e7eli\u015fkiden kurtulmaya ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r. Bu kurtulu\u015f ise ancak kendi mutlakl\u0131k iddias\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 fark etmesi ve kendisi d\u0131\u015f\u0131ndaki bir ilimle ili\u015fki kurmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olabilir.<\/p>\n\n\n\n
Bu \u00e7er\u00e7evede vaz\u2018\u00ee ilim ile \u015fer\u2018\u00ee ilim aras\u0131ndaki birlik, birinin di\u011ferini tamamlamas\u0131 anlam\u0131nda bir tek\u00e2m\u00fcl-i tekmil de\u011fildir. Burada s\u00f6z konusu olan, tek\u00e2m\u00fcl-i tesdid, yani birbirini sa\u011flamla\u015ft\u0131rma b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. \u015eer\u2018\u00ee ilim, vaz\u2018\u00ee ilmi sa\u011flamla\u015ft\u0131rma g\u00f6revini \u00fcstlenir. Bu sa\u011flamla\u015ft\u0131rma, de\u011fersel bir sa\u011flamla\u015ft\u0131rmad\u0131r. Metafizik, fizi\u011fin yan\u0131na geldi\u011finde fizik de\u011ferle bulu\u015fur.<\/p>\n\n\n\n
Bu sa\u011flamla\u015ft\u0131rma iki \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fir. Birincisi takdirdir. \u015eer\u2018\u00ee ilim, vaz\u2018\u00ee ilmin bilgi alan\u0131ndaki her ad\u0131m\u0131n\u0131 tan\u0131mlar, onun de\u011ferini, etkisini ve faydas\u0131n\u0131 belirler. \u0130kincisi ise ta\u2018dildir. \u015eer\u2018\u00ee ilim, vaz\u2018\u00ee ilmin i\u00e7indeki e\u011frili\u011fi d\u00fczeltir. Bu d\u00fczeltme ya bu e\u011frili\u011fin sebeplerini ortaya koyarak ya da onun y\u00f6n\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirerek ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n\n\n\n
B\u00f6ylece vaz\u2018\u00ee ilim ile \u015fer\u2018\u00ee ilim aras\u0131ndaki birlik, e\u015fitleme veya i\u00e7kinlik ili\u015fkisi de\u011fil; vaz\u2018\u00ee ilmin, \u015fer\u2018\u00ee ilmin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 de\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc ile sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve y\u00f6nlendirilmesi \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kar. Bu birlik, ilimlerin birbirini ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, birbirini sa\u011flamla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir birliktir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez bu haftaki derste, vaz\u2018\u00ee ilimler ile \u015fer\u2018\u00ee ilimler aras\u0131ndaki ili\u015fkinin mahiyeti ve bu iki ilim aras\u0131nda nas\u0131l bir birlik kurulabilece\u011fi meselesi \u00fczerinde durdu. Bu ba\u011flamda modern d\u00fcnyada ortaya \u00e7\u0131kan en b\u00fcy\u00fck \u00e7eli\u015fkilerden birinin, vaz\u2018\u00ee ilmin mutlak bir akideye d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, yani bilimcili\u011fin bir inan\u00e7 bi\u00e7imi haline gelmesi oldu\u011funu ifade etti. Vaz\u2018\u00ee ilmin … <\/p>\n