Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez hocam\u0131z bu haftaki dersinde, vaz\u2018\u00ee ilimler ile \u015fer\u2018\u00ee ilimler aras\u0131ndaki ili\u015fkinin mahiyetini yeniden hat\u0131rlatarak s\u00f6ze ba\u015flad\u0131. Vaz\u2018\u00ee ilimlerin pozitif ilimler oldu\u011funu; yani tecr\u00fcbe, g\u00f6zlem ve fenomenler \u00fczerinden hareket eden ilimler oldu\u011funu ifade etti. Bu ilimlerin kendi alanlar\u0131nda vazge\u00e7ilmez oldu\u011funu, ancak mutlakl\u0131k iddias\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcklerinde \u00e7eli\u015fkiye d\u00fc\u015ft\u00fcklerini vurgulad\u0131. \u015eer\u2018\u00ee ilimlerin ise de\u011ferle irtibatl\u0131 oldu\u011funu, gayeyi merkeze ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ilmi mutlak ilahi kemal ile ili\u015fkilendirdi\u011fini belirtti. Bu \u00e7er\u00e7evede, bir \u0130slam \u00fcniversitesinde b\u00fct\u00fcn talebeler i\u00e7in zorunlu olmas\u0131 gereken ortak derslerin neler olmas\u0131 gerekti\u011fi meselesini ele ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Birinci zorunlu ders, Allah\u2019\u0131 tan\u0131ma bilgisidir (\u0639\u0644\u0645 \u0627\u0644\u0645\u0639\u0631\u0641\u0629 \u0628\u0627\u0627\u0644\u0644\u0647). Talebenin Allah\u2019\u0131n zat\u0131n\u0131, s\u0131fatlar\u0131n\u0131 ve ef\u2018alini tan\u0131ma bilgisi s\u00fcrekli artmal\u0131d\u0131r. Bu ruhi bilgi alan\u0131 hem iman\u0131n in\u015fas\u0131 hem de davran\u0131\u015flar\u0131n istikameti i\u00e7in esast\u0131r. \u0130lahi s\u0131fatlar mutlak kemalattan ibarettir. Allah\u2019\u0131n kemalat\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131 yoktur. Talebe tevhid bilgisini elde etti\u011finde mutlak\u0131n ne manaya geldi\u011fini \u00f6\u011frenir; mutlakiyeti yarat\u0131c\u0131dan ba\u015fkas\u0131na nispet edemeyece\u011fini kavrar. B\u00f6ylece vaz\u2018\u00ee ilmin s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilir ve pozitif bilimlere mutlak vasf\u0131 vermenin bat\u0131l oldu\u011funu \u00f6\u011frenmi\u015f olur.<\/p>\n\n\n\n
Allah\u2019\u0131n kemal s\u0131fatlar\u0131 de\u011ferlerin as\u0131llar\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131d\u0131r. Adaleti Allah\u2019\u0131n zat\u0131 i\u00e7in m\u00fccerred \u015fekilde tasavvur edemeyiz; onu ancak bir varl\u0131\u011f\u0131n s\u0131fat\u0131 olarak kavrayabiliriz. F\u0131trat kemale meyleder; \u00e7\u00fcnk\u00fc kemal insan\u0131n f\u0131trat\u0131na nak\u015fedilmi\u015ftir. Bu kemalin mutlak manada delalet etti\u011fi tek varl\u0131k zat-\u0131 ilahidir. Adaletin kemali bizi Allah\u2019\u0131n kemaline g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Esma-i H\u00fcsna\u2019n\u0131n (\u0627\u0623\u0644\u0633\u0645\u0627\u0621 \u0627\u0644\u062d\u0633\u0646\u0649) ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 de\u011ferler talebenin zihninde ve kalbinde yer etti\u011finde, insan bu de\u011ferlere uygun davranmaya daha \u00e7ok meyleder.<\/p>\n\n\n\n
Zorunlu olarak okutulmas\u0131 gereken ikinci bilgi alan\u0131 hikmet alan\u0131d\u0131r (\u0639\u0644\u0645 \u0627\u0644\u062d\u0643\u0645\u0629). Bunun bir k\u0131sm\u0131 \u015fer\u2018\u00ee ahk\u00e2ma ait hikmetlerdir; yani mak\u00e2s\u0131d ilmidir (\u0639\u0644\u0645 \u0627\u0644\u062d\u0643\u0645\u0629 \u0627\u0644\u062e\u0627\u0635 \u0628\u0627\u0644\u0634\u0631\u064a\u0639\u0629). Ancak mak\u00e2s\u0131d ilmi de\u011fer kavram\u0131 yerle\u015ftirilmeden ele al\u0131namaz. \u015eari\u2018inin kesin maksad\u0131n\u0131 bilemeyiz; fakat dayand\u0131\u011f\u0131 de\u011ferleri biliriz. Bu sebeple mak\u00e2s\u0131d ilmi de\u011ferle birlikte okutulmal\u0131d\u0131r. Di\u011fer k\u0131sm\u0131 ise k\u00e2inattaki mahlukat\u0131n varolu\u015f hikmetleridir (\u0639\u0644\u0645 \u0627\u0644\u062d\u0643\u0645\u0629 \u0627\u0644\u062e\u0627\u0635 \u0628\u0627\u0623\u0644\u0641\u0639\u0627\u0644 \u0627\u0644\u0643\u0648\u0646\u064a\u0629). Talebe e\u015fyaya yaln\u0131zca fenomen olarak bakmamal\u0131; fenomenler seviyesinden ayetler seviyesine ge\u00e7ebilmelidir. Varl\u0131\u011f\u0131 ayetler ve de\u011ferler \u00fczerinden okuyabilmelidir. Zira ayetler, de\u011ferlerle donat\u0131lm\u0131\u015f fenomenlerdir.<\/p>\n\n\n\n
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc zorunlu ders sorumluluk ahlak\u0131d\u0131r (\u0623\u062e\u0627\u0644\u0642\u064a\u0627\u062a \u0627\u0644\u0645\u0633\u0624\u0648\u0644\u064a). Emanet ve halifelik \u0130slam ahlak\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcd\u00fcr. Modern d\u00f6nemde k\u00fcresel sorumluluk kavram\u0131 konu\u015fulsa da sorumluluk bilinci zay\u0131flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle talebelerde sorumluluk bilinci yeniden ihya edilmelidir. Nitekim Res\u00fblullah\u2019\u0131n bir hadisi \u015ferifinde d\u00fcnya bir gemiye benzetilir: \u201cAllah\u2019\u0131n \u00e7izdi\u011fi s\u0131n\u0131rlar\u0131 g\u00f6zetenlerle o s\u0131n\u0131rlar\u0131 ihl\u00e2l edenler, bir gemiye binmek \u00fczere kur\u2019a \u00e7eken toplulu\u011fa benzerler. Onlardan bir k\u0131sm\u0131 geminin \u00fcst kat\u0131na, bir k\u0131sm\u0131 alt kat\u0131na yerle\u015fmi\u015flerdi. Alt kattakiler su almak istediklerinde \u00fcst kattakilerin yan\u0131ndan ge\u00e7iyorlard\u0131. Alt katta oturanlar: \u2018Hissemize d\u00fc\u015fen yerden bir delik a\u00e7sak da \u00fcst kattakilere eziyet etmesek\u2019 dediler. E\u011fer \u00fcstte oturanlar onlar\u0131 bu isteklerinde serbest b\u0131rak\u0131rlarsa hepsi birlikte batar; engel olurlarsa hem kendileri kurtulur hem de onlar\u0131 kurtar\u0131rlar.\u201d Bu temsil, sorumluluk ahlak\u0131n\u0131n ne anlama geldi\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n
D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc zorunlu ders ilm\u00fc\u2019l-cedel ile \u00e2d\u00e2b\u00fc\u2019l-m\u00fcnazara ve mant\u0131kt\u0131r (\u0639\u0644\u0645 \u0627\u0644\u062c\u062f\u0644 \u0648\u0622\u062f\u0627\u0628 \u0627\u0644\u0645\u0646\u0627\u0638\u0631\u0629). M\u00fcsl\u00fcmanlar bu alanda muhkem kaideler vazetmi\u015f, bu ilimleri farkl\u0131 ilm\u00ee alanlarda y\u00fcksek bir yeterlilikle icra etmi\u015flerdir. Ebu Mansur el-Ba\u011fdadi\u2019nin \u0130y\u00e2r\u00fc\u2019n-Nazar fi \u0130lmi\u2019l-Cedel adl\u0131 eseri bu birikimin \u00f6nemli \u00f6rneklerinden biridir. Hem kendi k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131na g\u00fcvenmesi hem de \u0130slam alimlerinin ortaya koydu\u011fu \u00e7abay\u0131 takdir edebilmesi i\u00e7in uygun ortamlarda adab\u0131na uygun tart\u0131\u015fma yapabilmesi ve talebenin bu mant\u0131ki yeterlili\u011fe sahip olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n
Be\u015finci zorunlu ders ise modern mant\u0131kt\u0131r (\u0627\u0644\u0645\u0646\u0637\u0642 \u0627\u0644\u062d\u062f\u064a\u062b \u0639\u0644\u0645). Mant\u0131k bir alettir ve hi\u00e7 kimse bundan m\u00fcsta\u011fni de\u011fildir. Tasavvur kurmak, istidlal yapmak ve nazariyat in\u015fa etmek mant\u0131k olmadan m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Mant\u0131k akl\u0131n ilmi bilgiye ula\u015fmas\u0131n\u0131n vesilesidir. Bu sebeple b\u00fct\u00fcn talebelerin istifade etmesi gereken m\u00fc\u015fterek bir ilimdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez hocam\u0131z bu haftaki dersinde, vaz\u2018\u00ee ilimler ile \u015fer\u2018\u00ee ilimler aras\u0131ndaki ili\u015fkinin mahiyetini yeniden hat\u0131rlatarak s\u00f6ze ba\u015flad\u0131. Vaz\u2018\u00ee ilimlerin pozitif ilimler oldu\u011funu; yani tecr\u00fcbe, g\u00f6zlem ve fenomenler \u00fczerinden hareket eden ilimler oldu\u011funu ifade etti. Bu ilimlerin kendi alanlar\u0131nda vazge\u00e7ilmez oldu\u011funu, ancak mutlakl\u0131k iddias\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcklerinde \u00e7eli\u015fkiye d\u00fc\u015ft\u00fcklerini vurgulad\u0131. \u015eer\u2018\u00ee ilimlerin ise de\u011ferle irtibatl\u0131 … <\/p>\n