Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez hocam\u0131z bu haftaki derste, Taha Abdurrahman\u2019\u0131n Din\u00fc\u2019l-Hay\u00e2 adl\u0131 eserinden hareketle onun tasavvuf tecr\u00fcbesini; Abdurrahman\u2019\u0131n kendi ifadesiyle marifetullah, nefis tezkiyesi ve tashih-i amel ekseninde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fimi, iman\u0131n mahiyeti, ul\u00fbhiyet tasavvuru ve d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7iminde ortaya \u00e7\u0131kan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ele ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Taha Abdurrahman\u2019\u0131n tasavvuf tecr\u00fcbesi, marifetullah, nefis tezkiyesi ve tashih-i amel olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 temel hakikat etraf\u0131nda \u015fekillenir. Bu \u00fc\u00e7 alan, insan\u0131n varl\u0131kla ve Rabbiyle kurdu\u011fu ili\u015fkiyi ba\u015fka bir mertebeye ta\u015f\u0131r. \u00d6ncesinde Allah ile kurulan ba\u011f\u0131n m\u00fccerret bir iman \u00fczerine kurulu olmas\u0131 ve ul\u00fbhiyetin daha \u00e7ok bir ara\u015ft\u0131rma konusu \u00e7er\u00e7evesinde ele al\u0131nmas\u0131 s\u00f6z konusuyken, bu tecr\u00fcbe ile birlikte bu anlay\u0131\u015f de\u011fi\u015fir; d\u00fc\u015f\u00fcnce tefkir d\u00fczleminden tefekk\u00fcr istikametine y\u00f6nelir. Bu noktada tefkir ile tefekk\u00fcr aras\u0131ndaki fark daha a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kar. Tefekk\u00fcr, Allah\u2019\u0131 zikreden d\u00fc\u015f\u00fcncedir; insan\u0131 ruhuyla dikey bir yolculu\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r, rahmet in\u015fa eder ve ard\u0131ndan muhabbeti do\u011furur. B\u00f6ylece d\u00fc\u015f\u00fcnce, yaln\u0131zca bilmeye y\u00f6nelen bir faaliyet olmaktan \u00e7\u0131kar; insan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ku\u015fatan, onu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren bir istikamet kazan\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k tefkir, akl\u00ee faaliyetle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalan ve bu ku\u015fat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ta\u015f\u0131mayan bir d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imi olarak kal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Abdurrahman\u2019a g\u00f6re; insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesinde tefkir yerini tefekk\u00fcre b\u0131rakmadan \u00f6nce iki temel yakla\u015f\u0131m hakimdir. Birincisi, insan\u0131n Allah ile olan ili\u015fkisinin m\u00fccerret iman \u00fczerine bina edilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu noktada akl\u00ee istidlalin yan\u0131na kalb\u00ee istibsar\u0131 ekleyerek bu ili\u015fkiyi ilerletmek gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n
\u0130kincisi ise ul\u00fbhiyet nazariyesidir. Ul\u00fbhiyet, yaln\u0131zca imanla ili\u015fkili d\u00fc\u015f\u00fcnsel bir konu olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda herhangi bir konu derekesine indirgenmi\u015f olur. Oysa ul\u00fbhiyet, nihayetsiz bir hakikattir; Allah\u2019a iman, ba\u015fka hi\u00e7bir imana benzemez. Bu \u00e7er\u00e7evede Mehmet G\u00f6rmez hocam\u0131z, bunun kel\u00e2m ilminin yeniden ele al\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektiren bir tespit oldu\u011funa dikkat \u00e7ekti. Zira her iman esas\u0131n\u0131n kendine mahsus bir derecesi vard\u0131r ve ul\u00fbhiyet nam\u00fctenahi bir hakikattir.<\/p>\n\n\n\n
Taha Abdurrahman, \u00fcstad\u0131yla kurdu\u011fu terbiye ili\u015fkisinin Allah\u2019a olan iman\u0131n\u0131 merhaleler h\u00e2linde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtir. Bu s\u00fcre\u00e7te iman\u0131n \u00fczerindeki soyutluk vasf\u0131 ortadan kalkar ve yeni bir idrak bi\u00e7imi ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n
Birinci merhale, m\u00fccerret akl\u00ee delillere dayanma ihtiyac\u0131n\u0131n azalmas\u0131d\u0131r. \u0130l\u00e2h\u00ee varl\u0131\u011f\u0131n zat\u0131, s\u0131fatlar\u0131 ve fiilleri hakk\u0131nda yaln\u0131zca akl\u00ee delillerle me\u015fguliyet yerini vicdan\u00ee bir idrake b\u0131rak\u0131r. B\u00f6ylece bilgi, yaln\u0131zca istidlalden ibaret olmaktan \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n
\u0130kinci merhale, il\u00e2h\u00ee fiilleri il\u00e2h\u00ee zata ba\u011flamakt\u0131r. Fiilleri zattan ba\u011f\u0131ms\u0131z ele alan yakla\u015f\u0131m terk edilir; fiilden failin kendisine y\u00f6nelen bir idrak esas h\u00e2line gelir.<\/p>\n\n\n\n
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc merhale, il\u00e2h\u00ee emirleri Y\u00fcce Emir Sahibi ile birlikte d\u00fc\u015f\u00fcnmektir. Emirlerle me\u015fguliyet, onlar\u0131 verenle olan ba\u011f\u0131 d\u0131\u015flamaz; aksine bu ba\u011f\u0131n \u015fuuru i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fir. B\u00f6ylece amel, soyut bir itaat olmaktan \u00e7\u0131kar, huzur bilinciyle yerine getirilir.<\/p>\n\n\n\n
D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc merhale, varl\u0131klar\u0131 bilmenin Allah\u2019\u0131 bilmeye ba\u011flanmas\u0131d\u0131r. Varl\u0131klar, Yarat\u0131c\u0131 ile olan irtibatlar\u0131 g\u00f6zetilmeden ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bilgi eksik kal\u0131r. Bu ba\u011f kuruldu\u011funda ise bilgi sahih bir zemine oturur.<\/p>\n\n\n\n
Be\u015finci merhale, il\u00e2h\u00ee bak\u0131\u015f\u0131 dikkate almakt\u0131r. Yaln\u0131zca i\u015fitilen bir hitap de\u011fil, ayn\u0131 zamanda g\u00f6r\u00fclen bir h\u00e2l i\u00e7inde ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bilinci yerle\u015fir. Bu da gafleti ortadan kald\u0131ran bir fark\u0131ndal\u0131k do\u011furur.<\/p>\n\n\n\n
Alt\u0131nc\u0131 merhale, Allah\u2019\u0131n Y\u00fcce \u015eahit olu\u015funu idrak etmektir. Y\u00f6neli\u015f yaln\u0131zca ihtiya\u00e7 anlar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmaz; insan her h\u00e2linde O\u2019nun \u015fahitli\u011fi alt\u0131nda bulundu\u011funu hisseder. B\u00f6ylece tevess\u00fcl anlay\u0131\u015f\u0131 geni\u015fler.<\/p>\n\n\n\n
Yedinci merhale ise Esm\u00e2-i H\u00fcsn\u00e2 ile kurulan ili\u015fkidir. Bu isimler yaln\u0131zca bilinen kavramlar olmaktan \u00e7\u0131kar; zikredilen ve ya\u015fanan hakikatler h\u00e2line gelir. Bu da kalpte bu isimlere kar\u015f\u0131 bir muhabbetin do\u011fmas\u0131na vesile olur.<\/p>\n\n\n\n
B\u00fct\u00fcn bu merhalelerle birlikte iman, m\u00fccerret bir tasavvur olmaktan \u00e7\u0131kar; canl\u0131 bir idrak h\u00e2line gelir. \u0130nsan\u0131n Allah ile olan ba\u011f\u0131, akl\u00ee bir kabul\u00fcn \u00f6tesine ge\u00e7erek kalb\u00ee bir \u015fahitli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bu da iman\u0131n ve ahlak\u0131n yeniden in\u015fas\u0131na kap\u0131 aralar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez hocam\u0131z bu haftaki derste, Taha Abdurrahman\u2019\u0131n Din\u00fc\u2019l-Hay\u00e2 adl\u0131 eserinden hareketle onun tasavvuf tecr\u00fcbesini; Abdurrahman\u2019\u0131n kendi ifadesiyle marifetullah, nefis tezkiyesi ve tashih-i amel ekseninde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fimi, iman\u0131n mahiyeti, ul\u00fbhiyet tasavvuru ve d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7iminde ortaya \u00e7\u0131kan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ele ald\u0131. Taha Abdurrahman\u2019\u0131n tasavvuf tecr\u00fcbesi, marifetullah, nefis tezkiyesi ve tashih-i amel olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 temel … <\/p>\n