Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez hocam\u0131z bu haftaki derste, Taha Abdurrahman\u2019\u0131n tasavvuf tecr\u00fcbesinden hareketle insan\u0131n Rabbiyle ve nefsiyle kurdu\u011fu ili\u015fkinin ard\u0131ndan \u00f6tekiyle kurdu\u011fu ili\u015fkinin nas\u0131l bir istikamet kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ele ald\u0131. Bu \u00e7er\u00e7evede marifetullah, nefis tezkiyesi ve ahlaki terbiye ekseninde; bilginin ahlaki de\u011ferler \u00fczerine yeniden in\u015fa edilmesinin, amelin anlam\u0131n\u0131 bulmas\u0131n\u0131n ve insan\u0131n varl\u0131kla kurdu\u011fu ba\u011f\u0131n sahih bir zemine kavu\u015fmas\u0131n\u0131n imk\u00e2n\u0131 \u00fczerinde durdu.<\/p>\n\n\n\n
\u201c\u0130nsan\u0131n Rabbine giden yol, kendi nefsine giden yoldan daha yak\u0131nd\u0131r; zira insan\u0131 kendisine ula\u015ft\u0131ran da yine O\u2019dur\u201d<\/p>\n\n\n\n
Tasavvuf tecr\u00fcbesiyle birlikte Taha Abdurrahman\u2019\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesinde insan\u0131n Rabbiyle, nefsiyle, \u00f6tekiyle ve \u00e2lemle kurdu\u011fu ili\u015fkiler yeni bir istikamet kazan\u0131r ve yeniden anlam bulur. Bu y\u00f6neli\u015fin merkezinde ise ahlak yer al\u0131r.
Allah ile kurulan ili\u015fki, ul\u00fbhiyet idrakinde bir olgunla\u015fmaya yol a\u00e7ar. Kul, Rabbiyle olan ba\u011f\u0131n\u0131 yaln\u0131zca teorik bir bilgi olarak de\u011fil, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ku\u015fatan bir nispet olarak idrak etmeye ba\u015flar. Bu idrak, insan\u0131n kendisini anlama bi\u00e7imini de de\u011fi\u015ftirir; zira nefse ula\u015fman\u0131n yolu, Rabb\u2019e y\u00f6neli\u015ften ge\u00e7er. \u0130lahi nazar\u0131n kul \u00fczerindeki tecellisi, onun korunmas\u0131n\u0131n, hidayetinin ve ahlaki ar\u0131nmas\u0131n\u0131n asli kayna\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u0130nsan\u0131n nefsiyle kurdu\u011fu ili\u015fki de farkl\u0131 bir istikamet kazan\u0131r. Nefis terbiyesiyle birlikte insan\u0131n ilerleme anlay\u0131\u015f\u0131 da de\u011fi\u015fir. \u00d6nceleri milletlerin ilerlemesini bilimsel bilgi birikimi ve teknik maharete ba\u011flayan anlay\u0131\u015f, yerini ahlaki temele dayal\u0131 bir yakla\u015f\u0131ma b\u0131rak\u0131r. Art\u0131k a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ki bilim ve teknoloji, ahlaki de\u011ferler \u00fczerine bina edilmedik\u00e7e ger\u00e7ek bir ilerleme sa\u011flamaz; aksine d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte bir geli\u015fme izlenimi verse de insanl\u0131\u011f\u0131n anlam\u0131n\u0131 yitirdi\u011fi, i\u00e7 d\u00fcnyan\u0131n harabeye d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc bir gerilemeye sebep olur.<\/p>\n\n\n\n
Milletler bilim ve teknikte ilerledikleri \u00f6l\u00e7\u00fcde, bu ilerlemeye denk d\u00fc\u015fecek bir ahlaki ilerlemeye daha fazla muhta\u00e7 h\u00e2le gelir ki, bu ilerlemenin do\u011furabilece\u011fi afetlerle ba\u015fa \u00e7\u0131kman\u0131n yolu ahlaktan ge\u00e7er. Ahlaki de\u011ferlere ayk\u0131r\u0131 bir bilim ve teknik ilerleme ahlaki ilerlemeye zarar verir; buna kar\u015f\u0131l\u0131k ahlaki ilerleme, bilimsel ve teknik ilerlemeyi engellemez, aksine insanlara faydal\u0131 olan y\u00f6nlerini koruyup zararl\u0131 olan y\u00f6nlerini s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131r. Ahlaki ilerleme, bilimsel ve teknik ilerlemeden \u00f6nce gelir; \u00e7\u00fcnk\u00fc ahlak insan\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 yeniler, bilim ve teknik ise daha \u00e7ok d\u0131\u015f d\u00fcnyaya y\u00f6neliktir. \u0130\u00e7sel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm uzun bir s\u00fcreci gerektirirken, d\u0131\u015fsal geli\u015fim daha k\u0131sa s\u00fcrede elde edilebilir; bu sebeple \u00f6ncelik insan\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131na verilmelidir.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6tekiyle kurulan ili\u015fki de bu ahlaki de\u011fi\u015fimden beslenir. \u00d6nceleri farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenle kurulan ili\u015fki, akl\u00ee delillerle \u00fcst\u00fcn gelme \u00e7abas\u0131 \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015fken; tasavvuf\u00ee terbiye ile birlikte bu yakla\u015f\u0131m yerini daha ku\u015fat\u0131c\u0131 bir anlay\u0131\u015fa b\u0131rak\u0131r. Bu yeni anlay\u0131\u015fta deliller yaln\u0131zca akl\u00ee de\u011fil, ayn\u0131 zamanda vicdani bir mahiyet de kazan\u0131r. Zikirle beslenen tefekk\u00fcr, akl\u00ee istidlali g\u00fc\u00e7lendirirken; kalbe hitap eden vicdani deliller, muhatap \u00fczerinde daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kar\u015f\u0131l\u0131k bulur. B\u00f6ylece ak\u0131l ile kalp, burhan ile vicdan ayn\u0131 zeminde bulu\u015fturularak, hakikatin tebli\u011finde daha sahih ve etkili bir dil ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n
\u0130nsan\u0131n \u00e2lemle kurdu\u011fu ili\u015fki de bu \u00e7er\u00e7evede yeniden anlam kazan\u0131r. Art\u0131k bu ili\u015fki m\u00fclkiyet ve tasarruf ekseninde de\u011fil, emanet ve mesuliyet bilinciyle kurulur. Zira insan, varl\u0131k \u00fczerinde mutlak bir sahiplik iddias\u0131nda bulunamaz; her \u015feyi as\u0131l sahibine nispet ederek, kendisini bu d\u00fczen i\u00e7inde sorumlu bir \u00f6zne olarak konumland\u0131r\u0131r.
Bu yakla\u015f\u0131m, dinin hayattan tasfiye edilmesine y\u00f6nelik \u00e7abalara kar\u015f\u0131 da g\u00fc\u00e7l\u00fc bir cevap te\u015fkil eder. Zira dinin gayesi, insan ile Rabbi aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmektir. Bu ba\u011f\u0131n kopmas\u0131, insan\u0131n kendi hakikatinden kopmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Bu sebeple Taha Abdurrahman, insan ile Rabbi aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi a\u00e7\u0131klamak \u00fczere \u201ctavassut\u201d kavram\u0131n\u0131 merkeze al\u0131r ve her \u015feyin insan ile Allah aras\u0131nda bir vas\u0131ta oldu\u011funu vurgular. \u00c7\u00fcnk\u00fc insana kudret veren, onu y\u00f6nlendiren ve nihayetinde kendisine ula\u015ft\u0131ran mutlak kudret sahibi yaln\u0131zca Allah\u2019t\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Nihayetinde, tasavvuf tecr\u00fcbesiyle ger\u00e7ekle\u015fen nefis tezkiyesi, insan\u0131n Rabbiyle, nefsiyle, \u00f6tekiyle ve \u00e2lemle kurdu\u011fu ili\u015fkiyi yeniden kurar. Bu yeniden kurulan ili\u015fkilerin esas\u0131 ise ahlakt\u0131r. Zira insan\u0131n kemali, ne sahip olduklar\u0131nda ne de bildiklerinde, ancak ahlaki istikametinde tecelli eder.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez hocam\u0131z bu haftaki derste, Taha Abdurrahman\u2019\u0131n tasavvuf tecr\u00fcbesinden hareketle insan\u0131n Rabbiyle ve nefsiyle kurdu\u011fu ili\u015fkinin ard\u0131ndan \u00f6tekiyle kurdu\u011fu ili\u015fkinin nas\u0131l bir istikamet kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ele ald\u0131. Bu \u00e7er\u00e7evede marifetullah, nefis tezkiyesi ve ahlaki terbiye ekseninde; bilginin ahlaki de\u011ferler \u00fczerine yeniden in\u015fa edilmesinin, amelin anlam\u0131n\u0131 bulmas\u0131n\u0131n ve insan\u0131n varl\u0131kla kurdu\u011fu ba\u011f\u0131n sahih bir … <\/p>\n