İslam Düşüncesi Enstitüsü’nde düzenlenen “İslam ve Psikoloji: Tartışmalar, Eleştiriler ve İmkânlar” başlıklı seminer dizisinin dördüncü oturumunda Prof. Dr. Kemal Sayar ile “Modern Psikolojinin Kriz ve Arayışları” konulu bir program gerçekleştirildi. Programda modern psikolojinin kuramsal sınırları, insan tasavvuru ve güncel açmazları üzerine değerlendirmeler yapıldı.
Sunumda modern psikoloji ve psikiyatrinin en temel sorunlarından birinin, dinin yerine ikame edilme teşebbüsü olduğu ifade edildi. Tanrının kovulduğu bir düzlemde klinik psikoloji ve psikiyatrinin işinin giderek semptom azaltmaya indirgenmiş olması, bu bağlamda temel eleştiri noktalarından biri olarak değerlendirildi.
Aydınlanma çağından itibaren insanın “mükerrem bir canlı” olarak görülmesinden vazgeçildiği; insanın artık diğer canlılardan yalnızca biri olarak ele alınmaya başlandığı belirtildi. Bu dönüşümün, insanın anlam, değer ve aşkınlık boyutlarını geri plana ittiği vurgulandı.
Psikolojinin zaman içerisinde uyumlandırıcı bir teknoloji aracı olarak kullanıldığı da ifade edildi. Buna göre psikoloji, bireyin yaşadığı yapısal ve toplumsal sorunları dönüştürmekten ziyade, bireyi mevcut düzene uyumlandıran bir işlev görebilmektedir.
Hocamız modern psikolojinin dört temel krizini şu şekilde sıraladı:
- İnsanın metafizik özünün göz ardı edilmeye başlanması.
- Sosyal alanda ele alınması gereken bazı sorunların bireysel düzlemde incelenmeye çalışılması.
- İnsana ilişkin inceleme araçlarının daraltılması ve incelenemeyen bazı hususların bilim dışı addedilmesi.
- Normali tanımlarken Batılı insanın referans alınması.
İnsanın ele alınmasında kültürel unsurların önemine değinen hocamız; aynı zamanda insanın evrensel boyutunun da bulunduğunu ve bu boyutun ihmal edilmemesi gerektiğini vurguladı.
Programda ayrıca, İslami psikoloji çalışmalarının birtakım metodolojik kusurlar barındırdığına dikkat çekildi. Hocamız sunumunu; ‘İslami psikoterapi olmaz; ancak Müslümanların belirli hassasiyetleri gözeterek yürüttüğü bir terapi olabilir.’ değerlendirmesiyle noktaladı.
Değerli katkılarıyla ufkumuzu açan hocamıza teşekkür ederiz. Programın video kaydı en kısa sürede YouTube kanalımızda yayınlanacaktır.
