İslam Düşünce Enstitüsü (İDE), İslam düşünce geleneğinin sahih kaynaklarını çağımızın meseleleriyle buluşturmak, usûl ve metodoloji ekseninde nitelikli ilmi çalışmalar yürütmek ve İslam medeniyet tasavvuruna katkı sunmak amacıyla 2018 yılında Ankara’da kurulmuştur.
İDE; bugün insanlığın içinde bulunduğu güçlükler karşısında İslam’ın ilim, hikmet ve tefekkür mirasını yeniden ihya etmeyi amaçlayan bir düşünce merkezidir. İslam düşüncesini yalnızca tarihî bir miras olarak değil, insanı, toplumu ve medeniyeti yeniden inşa edecek canlı ve üretken bir imkân olarak görmektedir. Çalışmalarını fikirde tecdit, ilimde ihya, usulde ıslah ve ahlâkta yeniden inşa ilkeleri üzerine kuran Enstitü; usûlü merkeze alan, makâsıdı gözeten, ilimler arasındaki yapay ayrımları reddeden ve bilimlerin tevhidini esas alan bir tefekkür iklimini amaçlamaktadır. Kitabın ve kâinatın ayetlerini aynı hakikatin farklı tecellileri olarak okuyan yaklaşımıyla beşerî, sosyal ve tabiî bilimler arasında yeniden irtibat kurmayı temel bir sorumluluk olarak kabul etmektedir.
Gayemiz
İDE, İslam düşüncesinin sahip olduğu ilim, değer ve hikmet birikimini, çağın meydan okumaları karşısında harekete geçirecek sahih bir düşünce zemini oluşturmayı amaçlamaktadır. Gayemiz geçmişi tekrar etmek değil, kadim mirası doğru usul ve yöntemlerle okuyarak bugünün meselelerine ve yarının ihtiyaçlarına cevap verecek yeni fikirler ve yöntemler geliştirmektir. Bu doğrultuda Enstitümüz, tevhidî bir bakış açısıyla düşüncenin bütünlüğünü, ilimlerin irtibatını ve ahlâkın kurucu rolünü görünür kılmayı; İslam düşüncesini usûl ve makâsıd ekseninde yeniden inşa etmeyi hedeflemektedir.
Bu gaye, Enstitünün bütün araştırma, eğitim ve yayın faaliyetlerine yön veren dört temel ilke etrafında şekillenmektedir: fikirde tecdid, ilimde ihya, usûlde ıslah ve ahlâkta tekâmül. Bu ilkeler doğrultusunda İslam düşüncesinin kurucu kaynaklarını okumayı, ilimler arasındaki kopuklukları gidermeyi, usûlü bilgi üretiminin merkezine yerleştirmeyi ve ahlâkı bütün ilmî çabaların nihai gayesi olarak hâkim kılmayı hedeflemektedir. Netice olarak temel amacımız; İslam’ın evrensel teklifini çağımızın diliyle ifade edebilecek, insanlığın ortak meselelerine çözüm üretebilecek ve Müslümanları tarihin kurucu öznesi hâline getirecek fikrî zemine katkı sunmaktır.
Faaliyetlerimiz
İDE, çalışmalarını akademi, eğitim, yayın ve uluslararası faaliyetler olmak üzere birbirini tamamlayan üç temel düzlemde yürütmektedir.
Akademik alanda Enstitü, İslam düşüncesi sahasında nitelikli araştırmacılar yetiştirmeyi öncelikli hedeflerinden biri olarak görmektedir. Bu doğrultuda yürüttüğü Stajyer Araştırmacı Programı ile yüksek lisans ve doktora düzeyindeki araştırmacıların ilmî donanımlarını güçlendirmeyi; sahih usûl anlayışına sahip, disiplinler arası bakabilen, klasik birikim ile çağdaş meseleler arasında irtibat kurabilen ve uluslararası düzeyde araştırmacılar yetiştirmeyi amaçlamaktadır. Bunun yanında, farklı disiplinlerden seçkin ilim ve fikir insanlarını bir araya getiren seminer, konferans ve ilmî toplantılarla Türkiye’nin ilim ve düşünce iklimine katkı sunmaktadır.
Bunların yanı sıra Enstitü güncel meseleleri sahih bir bilgi ve hikmet perspektifiyle ele alarak halka dönük dersler, seminerler, konferanslar ve dijital yayınlar aracılığıyla üretilen ilmî ve fikrî birikimi toplumun farklı kesimleriyle buluşturmaktadır.
2025 yılı itibariyle başlayan yayın faaliyetleri İDE Yayınları başlığı altında yürütülmekte; telif, tercüme ve editöryel eserlerin yayımlanması suretiyle Türkiye’de nitelikli yayınlar yapmaktadır. Ayrıca Enstitü “Evrensel Kudüs Kriterleri Raporu”, “Evrensel Merhamet Sözleşmesi” gibi küresel ölçekte, insanlığı ilgilendiren güncel sorunlara ilişkin de araştırmalar, raporlar ve yayınlar gerçekleştirmektedir.
Enstitü, bu katkıyı hem ulusal hem de uluslararası düzeyde sürdürmektedir. Özellikle Uluslararası Burslu Mütefekkir Programı ve farklı akademik iş birlikleri aracılığıyla dünyanın çeşitli ülkelerinden araştırmacıları aynı ilim ve tefekkür zemininde buluşturmakta; ortak araştırmaların, ilmî tecrübe paylaşımlarının ve düşünce üretiminin gelişmesine katkı sağlamaktadır. Ayrıca Mâverâünnehir Yaz Seminerleri, Uluslararası Tefekkür Kampları ve farklı iş birliği projeleri ile medeniyet havzamızın müşterek ilmî birikimini yeniden harekete geçirmeyi hedeflemektedir.