Meselelere Felsefe ile Bakmak | Ders 2

Prof. Dr. Celal Türer, bu haftaki dersine felsefi bir sorunun (Problematic) sadece teorik bir merak değil, insanın varoluşsal meselelerini rasyonel bir zemine taşıma çabası olduğunu belirterek başladı. Metafiziğin sabit bir içerikten ziyade, İlkçağdan günümüze ontoloji, teoloji ve epistemoloji ekseninde dönüşen dinamik bir disiplin olduğu vurgulandı. Dersin en özgün taraflarından birini, hocamızın “dilin kısıtlılığına” yaptığı vurgu oluşturdu. Bu noktada İslam düşüncesindeki “sükût” geleneğine atıfla, dile gelenin ötesindeki gerçekliğin mahiyeti sorgulandı. Her zamanki gibi öğrenci katılımının merkeze alındığı, diyalektik bir atmosferde geçen ders boyunca, felsefenin inancı daha insani ve rasyonel bir zemine (Principles) taşıma işlevi, katılımcıların aktif müzakereleriyle derinleştirildi.

Dersin sistematik iskeletini, metafizik problemlerin Bilgi, Varlık ve Doğa olmak üzere üç ana başlıkta tasnif edilmesi oluşturdu. Bilgi odaklı problemlerde; tümellerin (Universals) varlık statüsü ve zihinsel kategoriler aracılığıyla dünyayı nasıl inşa ettiğimiz tartışıldı. Varlık alanında ise töz (Substance) kavramı üzerinden, benliğin ve dünyanın sabit bir öz mü yoksa sürekli bir inşa süreci mi olduğu sorusuna cevap arandı. Hocamız, zihin ile nesne arasındaki ilişkinin mahiyetini sorgularken, anlamın nesnenin kendisinde hazır bulunmadığını, aksine öznenin kendi kavramsal derinliğiyle dünyayı biçimlendirdiğini belirtti.

Doğa araştırmalarından kaynaklanan problemler bölümünde ise determinizm, teleoloji ve mekanizm arasındaki metodolojik farklar üzerinde duruldu. Mekânın fiziksel bir uzamdan ziyade zihniyetle inşa edilen bir “kevni” süreç olduğu ifade edilirken, zamanın insan varoluşu bakımından mekândan daha trajik ve geri döndürülemez bir boyutta olduğu vurgulandı. Geçmişin pişmanlığı ve geleceğin bekleyişi arasındaki insanın, zaman karşısındaki güçsüzlüğü Heideggerci bir perspektifle analiz edildi. Prof. Dr. Celal Türer, felsefenin öğrenilen bir disiplinden ziyade bizzat icra edilen bir eylem olduğunu hatırlatarak dersi, tüm bu metafizik katmanların insanın hakikat arayışındaki temel taşları olduğu vurgusuyla nihayete erdirdi.