Dönemin ikinci dersinde Prof. Dr. Mehmet Özdemir, medeniyet ve kültür kavramları üzerine derinlikli bir değerlendirme yaptı. Dersin başında “Medeniyet, kültürle eşdeğer midir?” sorusu üzerinden yürütülen tartışmada, bu iki kavramın sınırları ve anlam farklılıkları ele alındı. Özdemir Hoca, medeniyetin bir bütünü temsil ettiğini, iyisiyle kötüsüyle toplumsal tecrübeyi kapsadığını vurguladı.
Cemil Meriç’in medeniyet kavramı üzerine düşüncelerine de değinen Hocamız, onun bu kavramın tanımlanmasındaki zorluklara dikkat çektiğini belirtti. Medeniyet teriminin 19. yüzyılda Fransızca “civilisation” kelimesiyle ortaya çıktığını, ardından İngilizceye geçtiğini, Alman düşünürlerin ise “kültür” kavramını tercih ederek bunu maddi ve manevi alanlara ayırdıklarını aktardı.
Dersin önemli tartışma konularından biri, bir medeniyet başka bir topluma taşındığında kültürel unsurların da bu süreçte aktarılıp aktarılmadığıydı. Özdemir’e göre günümüz teknolojisiyle birlikte Batı’dan diğer toplumlara aktarılan değerler, yalnızca teknik bir ilerlemeyi değil, aynı zamanda kültürel bir mesajı da içermektedir.
Özdemir Hoca, İslam toplumlarında sosyal yapının Batı’daki kadar katı olmadığını, üstünlüğün soya değil takvaya dayandığını vurguladı. Batı toplumlarında sınıf farklarının daha keskin ve doğuştan belirlendiğini, buna karşılık İslam toplumunda her bireyin gayretiyle toplumsal konumunu değiştirebildiğini belirtti.
Modernite konusuna da değinen Özdemir, Batı’nın kendisini medeniyetin merkezi olarak görmesine rağmen bunun evrensel bir ölçüt sayılamayacağını ifade etti. Her toplumun kendi tarihî, kültürel ve ahlaki birikiminden doğan özgün bir medeniyet anlayışına sahip olduğunu vurgulayarak dersi tamamladı.