Kategori: İslam’ın Entelektüel Tarihi Atölyesi

Prof. Dr. Oğuzhan Tan, 12. İslam’ın Entelektüel Tarihçesi Atölyesi kapsamında yaptığı sunumda, İslam entelektüel tarihinin seyrini belirleyen en önemli şahsiyetlerden biri olan İmam Gazzâlî üzerinde durmuştur. Hocamız, oturumun başında bir âlimin public figure (kamusal figür) hâline gelebilmesinin yalnızca eser üretmekle sınırlı olmadığını; devlet ve toplum (millet) düzeyinde etkili bir otoriteye dönüşmesinin de belirleyici olduğunu vurgulamıştır. …

“İslam’ın Entelektüel Tarihçesi Atölyesi | Ders 12”devamını oku

Prof. Dr. Oğuzhan Tan hocamız, atölye oturumuna kavramların nasıl dönüştüğünü anlatarak başladı. Lafzî–lafızcı, aklî–akılcı, zâhir–zâhirî gibi kavram çiftlerini örneklerle açtı ve özellikle şunu söyledi: “Bir kavrama “-cılık” eki geldiğinde, kavram artık nötr bir yöntem olmaktan çıkıp ideolojik bir tutuma dönüşmeye başlar.”Ardından lafzî yorum ile lafızcılık arasındaki farkı netleştiren hocamıza göre lafzî yorum, her yorum sürecinin …

“İslam’ın Entelektüel Tarihçesi Atölyesi | Ders 11”devamını oku

Hocamız Prof. Dr. Oğuzhan Tan, 10. İslam Entelektüel Tarihi Atölyesi’nde el-Kindî’nin Kitâbü’l-Kindî ilâ’l-Mu‘tasım bi’llâh fi’l-Felsefeti’l-Ûlâ adlı risalesinden seçmeler okuyarak metin merkezli bir değerlendirme gerçekleştirmiştir. Bu metnin özellikle tercih edilmesinin temel gerekçesi, el-Kindî’nin düşüncesini soyut ve zamandan bağımsız bir filozof portresi üzerinden değil, bizzat içinde yaşadığı dönemin zihnî, ilmî ve toplumsal şartları içerisinde anlamaya imkân tanımasıdır. …

“İslam’ın Entelektüel Tarihi Atölyesi | Ders 10”devamını oku

Hocamız Prof. Dr. Oğuzhan Tan, 9. atölye dersinde İbnü’n-Nedîm’in el-Fihrist adlı eseri üzerinde ayrıntılı biçimde durmuştur. İslam entelektüel tarihinin klasik dönemini anlamada temel kaynaklardan biri olan bu eser, hocamız tarafından bir medeniyet tasavvurunu ve çoğulcu bir ilmî dünyayı yansıtan bir ayna olarak ele alınmıştır. İbnü’n-Nedîm, Bağdat’ta doğmuş ve hicrî 380 yılında vefat etmiştir. Onun yaşadığı …

“İslam’ın Entelektüel Tarihi Atölyesi | Ders 9”devamını oku

Osmanlı Düşüncesinin Kökenleri: Orta Asya’dan Horasan’a Uzanan Entelektüel Zemin Prof. Dr. Oğuzhan Tan, sekizinci oturumda Osmanlı düşüncesine ilişkin çalışmalarda hâkim olan İstanbul merkezli yaklaşımın yetersizliğine dikkat çekerek başlamıştır. Hocamıza göre Osmanlı entelektüel ve siyasal mirası, yalnızca İstanbul’da değil; Orta Asya’dan Horasan ve Mâverâünnehir’e uzanan geniş bir tarihsel ve coğrafi arka planda şekillenmiştir. Bu çerçevede Türklerin …

“İslam’ın Entelektüel Tarihi Atölyesi | Ders 8”devamını oku

Prof. Dr. Oğuzhan Tan, İslam’ın Entelektüel Tarihi Atölyesinin yedinci oturumunda, İslam düşünce tarihinin omurga hattını oluşturan Ehlüssünnet anlayışının bir merkez–çevre ilişkisi içinde nasıl şekillendiğini ele almıştır. Hocamız, Medine merkezli ilk “sünnet-toplum” tecrübesinin doğuşundan itibaren Ehlüssünnet’in hangi sosyolojik ve entelektüel dinamiklerle oluştuğunu incelemiş; bu erken dönem tecrübenin zamanla mezhep merkezli, kurumsallaşmış ve çoğulcu bir yapıya dönüşerek …

“İslam’ın Entelektüel Tarihi Atölyesi | Ders 7”devamını oku

Hocamız Prof. Dr. Oğuzhan Tan, altıncı oturumda İslam entelektüel tarihinin özellikle ilk üç nesil üzerinden kavranmasının, İslam geleneğinin temel omurga hattını görmek açısından kritik olduğunu ifade etmiştir. Bu üç dönem, dinin yaşanma biçiminin, bilginin oluşum tarzının ve epistemolojik dönüşümün anlaşılmasında belirleyici bir çerçeve sunmaktadır. Birinci Nesil: Vahyin Doğrudan Tecrübesi ve Beyanî Epistemoloji Hocamız, Peygamber döneminde …

“İslam’ın Entelektüel Tarihi Atölyesi | Ders 6”devamını oku

Prof. Dr. Oğuzhan Tan, dersin beşinci oturumunda geçen haftadan devamla Câbirî’nin düşüncesini ve özellikle ona yöneltilen eleştirileri ele almıştır. Câbirî’ye geçmeden önce hocamız, genel bir ilke olarak, bazı düşünsel şemaların ve “düşünce alfabelerimizin” kimi alanlarda açıklayıcı olabildiğini, kimi durumlarda ise yetersiz kaldığını belirtmiştir. Bu çerçevede Câbirî’nin özellikle beyan–burhan–irfan ayrımının İslam entelektüel geleneğini anlamak, sınıflandırmak ve …

“İslam’ın Entelektüel Tarihi Atölyesi | Ders 5”devamını oku

Muhammed Âbid el-Câbirî’de İslam Bilgisi ve Epistemolojisi İslam’ın Entelektüel Tarihi Atölyesi’nin dördüncü oturumunda hocamız Prof. Dr. Oğuzhan Tan, modern dönemin etkili Arap düşünürlerinden Muhammed Âbid el-Câbirî’nin bilgi anlayışını ve İslam entelektüel geleneğine ilişkin epistemolojik tasnifini ele almıştır. Câbirî, klasik ulema sınıfına mensup olmayan; Arap dünyasının modernleşme, Aydınlanma ve bir “Arap Rönesansı (Nahda)” arayışı içerisinde yetişmiş …

“İslam’ın Entelektüel Tarihi Atölyesi | Ders 4”devamını oku

Hocamız Prof. Dr. Oğuzhan Tan, atölyenin üçüncü oturumunda İslam entelektüel geleneğinde ilim ve bilgi kavramlarının anlamlarının bu kavramları kimlerin, hangi bağlamda ve hangi amaçla kullandığına bağlı olarak değiştiğini ifade etti. Dolayısıyla bilginin yalnızca nötr bir araç değil, aynı zamanda bir ideoloji ve epistemoloji taşıyıcısı olduğunu; kullanılan kaynaklara, yorum biçimlerine ve hedeflenen toplumsal inşaya göre bilginin …

“İslam’ın Entelektüel Tarihi Atölyesi | Ders 3”devamını oku