Kur’an-ı Kerim’de Zihinsel Erdemler | Ders 5

Bu haftaki dersimizde Hadi Adanalı Hocamız, akıl, aklîlik ve akılcılık kavramlarını ele aldı. Ders, rasyonalizmin nasıl tanımlandığı, tarihsel süreçte nasıl şekillendiği ve bu kavramların Kur’an-ı Kerim’deki karşılıklarıyla nasıl ilişkilendirilebileceği üzerine kuruldu. Hocamız, aynı zamanda John Cottingham ve Jonathan Cohen gibi düşünürlerin metinlerine başvurarak rasyonalizm kavramının modern felsefedeki temellerini inceledi. Böylece akıl kavramının tarihsel dönüşümünün, dilsel …

İslam Düşüncesinde Usûl ve Metodoloji | Ders 4

İDE’de bu hafta, Prof. Dr. Mehmet Görmez’in Usûl ve Metodoloji dersi kapsamında “Çoklu Akıl, Çok Anlamlılık ve Usûl” başlıklı dersi gerçekleşti. Bu derste akletme biçimleri, dinî metinleri anlamanın beş seviyesi ve dinin insanlığa ulaşmasında kullanılan üç araç olmak üzere üç ana başlık ele alındı. Dersin ilk kısmında, İslam medeniyetinin akletme biçimlerine değinen hocamız, Câbirî’nin tasnifine …

İslam’ın Entelektüel Tarihi Atölyesi | Ders 5

Prof. Dr. Oğuzhan Tan, dersin beşinci oturumunda geçen haftadan devamla Câbirî’nin düşüncesini ve özellikle ona yöneltilen eleştirileri ele almıştır. Câbirî’ye geçmeden önce hocamız, genel bir ilke olarak, bazı düşünsel şemaların ve “düşünce alfabelerimizin” kimi alanlarda açıklayıcı olabildiğini, kimi durumlarda ise yetersiz kaldığını belirtmiştir. Bu çerçevede Câbirî’nin özellikle beyan–burhan–irfan ayrımının İslam entelektüel geleneğini anlamak, sınıflandırmak ve …

Medeniyet Tarihi Okumaları Atölyesi | Ders 4

Bu haftaki derste Prof. Dr. Mehmet Özdemir, Osmanlı Devleti’nin modernleşme sürecine girerken karşılaştığı askerî, idarî ve toplumsal dönüşümleri ele aldı. Özellikle askerî sistemdeki yenilenme ihtiyacı, kılık kıyafetten silah teknolojisine kadar uzanan geniş bir değişim alanı oluşturduğu ifade edildi. Ziraat, sanayi ve diğer temel üretim sahalarında yaşanan geri kalmışlık ile devlet teşkilatındaki düzensizlikler, Tanzimat ve Islahat …

Kur’an-ı Kerim’de Zihinsel Erdemler | Ders 4

Bu haftaki dersimizde, Hadi Adanalı Hocamız bilginin kaynakları arasında merkezi bir konumda olan akıl kavramı ile buna bağlı olarak gelişen aklîlik ve akılcılık (rasyonalizm) yaklaşımını ele aldı. Hocamız, konuyu yalnızca felsefi tanımlar üzerinden değil, aynı zamanda düşünce tarihinin sembolik imgeleri aracılığıyla kavratmak amacıyla Rönesans’ın önemli ressamlarından Raffaello Sanzio’nun ünlü Atina Okulu tablosu üzerinden kapsamlı bir …

İslam’ın Entelektüel Tarihi Atölyesi | Ders 4

Muhammed Âbid el-Câbirî’de İslam Bilgisi ve Epistemolojisi İslam’ın Entelektüel Tarihi Atölyesi’nin dördüncü oturumunda hocamız Prof. Dr. Oğuzhan Tan, modern dönemin etkili Arap düşünürlerinden Muhammed Âbid el-Câbirî’nin bilgi anlayışını ve İslam entelektüel geleneğine ilişkin epistemolojik tasnifini ele almıştır. Câbirî, klasik ulema sınıfına mensup olmayan; Arap dünyasının modernleşme, Aydınlanma ve bir “Arap Rönesansı (Nahda)” arayışı içerisinde yetişmiş …

Medeniyet Tarihi Okumaları Atölyesi | Ders 3

Prof. Dr. Mehmet Özdemir, derste Batı medeniyeti tasavvurunun nasıl bir “zirve” söylemi ürettiğini ve bunun diğer toplumları bu modele doğru yönlendirme baskısı yarattığını tartıştı. Bu söylem, kimi zaman askeri ve siyasi müdahaleleri meşrulaştırmak üzere “medenileştirme” iddiasıyla sunulmuş; yani işgal pratikleri teknik ve kültürel bir yardım biçimi olarak kurgulanmıştır. Hoca, Osmanlı’nın hem bu güçlerle mücadele ettiğini …

Sünnet ve Sîret Metodolojisi | Ders 2

“Sünnet, Müslümanların ortak kültürüne kaynaklık eder.” Bu haftaki dersimizde Bünyamin Erul Hocamız, öncelikle sünnet kavramının anlam çerçevesini ele aldı. Senne kökünden türeyen sünnet kelimesinin; “iz bırakmak, yol açmak, örnek olmak, belli bir tertip ve beyan ile şekil vermek” gibi anlamları bulunduğunu belirtti. Bunlara ek olarak sünnetin, çığır açma ve öncülük etme anlamı taşıdığı ifade etti. …

Taha Abdurrahman Okumaları | Ders 4

Prof. Dr. Mehmet Görmez hocamız bugünkü dersinde, Taha Abdurrahman’ın düşüncesinden hareketle dinin insan, dünya, akıl, kültür, ahlak, siyaset ve bilimle olan ilişkilerini yeniden düşünmenin önemine dikkat çekti. Bu ilişkilerin tarih boyunca yanlış yorumlanmasının, dinin hem anlaşılma biçimini hem de toplumsal karşılığını daralttığını ifade etti. Modern dönemde ortaya çıkan indirgemeci yaklaşımların, dini hayatın bütünlüğünden kopardığını ve …

Mütefekkirin Düşünce Esasları | Ders 3

Bu haftaki dersinde Dr. Yusuf Kureyşî, İslam düşünce akımlarının sınıflandırılmasına ilişkin yaklaşımları ele alarak, hem İslam düşüncesinin kendi içinden doğan hem de dışarıdan atfedilen tasnifleri değerlendirmiştir.Hocamız, ana akım sınıflandırmanın genellikle üç temel kategori etrafında şekillendiğini belirtmiştir: Gelenekçilik, Modernizm ve İslami Yenilenmecilik (Revivalism). Gelenekçiler mevcut düzenin korunmasından yana bir tutum sergilerken, modernistler yenilik ve reform fikrine …