Kategori: İslam Düşüncesinde Usûl ve Metodoloji

İDE’de bu hafta, Prof. Dr. Mehmet Görmez’in usûl ve metodoloji dersi kapsamında “Külliyat-ı Hamse” başlıklı dersi gerçekleşti. Külliyat-ı hamse bağlamında tartışılan bir konu olarak, bu beş ilkenin (dini, canı, aklı, nesli ve malı korumak) kendi aralarında bir sıralamasının olup olmadığı çeşitli âlimler tarafından tartışılmıştır. İlk defa literatürde külliyat-ı hamseden bahseden Gazzâlî (ö. 505/1111) olmuştur. Bu …

“İslam Düşüncesinde Usûl ve Metodoloji | Ders 23”devamını oku

İDE’de bu hafta, Prof. Dr. Mehmet Görmez’in usûl ve metodoloji dersi kapsamında “Kurucu, Koruyucu ve Kurtarıcı Âlim” başlıklı dersi gerçekleşti. İslam düşünce tarihinde âlimler kurucu, koruyucu ve kurtarıcı tavırlar üzerinden sınıflandırıldığında kurucu âlimler, korku yerine özgüven veren, hakikati parçalamayan, bütünlük içinde olan ve hikmetle hakikati yeniden inşa eden zihinler olarak karşımıza çıkmaktadır. Koruyucu âlimler ise …

“İslam Düşüncesinde Usûl ve Metodoloji | Ders 22”devamını oku

İDE’de bu hafta, Prof. Dr. Mehmet Görmez’in usûl ve metodoloji dersi kapsamında “Zarûriyyât, Hâciyat ve Tahsîniyyât” başlıklı dersi gerçekleşti. İslami ilimlerde taksimler, indirgemek için değil bize bir şeyler anlatması içindir. Ancak İslam düşünce geleneğinde taksim meselesi zamanla indirgemeye dönüşmüştür. Bu dönüşüm, beraberinde taksimlerin dışına çıkılamaz ve ekleme yapılamaz anlayışını getirmiştir. Cüveyni ilk defa külli istikra …

“İslam Düşüncesinde Usûl ve Metodoloji | Ders 21”devamını oku

İDE’de bu hafta, Prof. Dr. Mehmet Görmez’in usûl ve metodoloji dersi kapsamında “Makâsıdu’t-Ta‘lîl ve Taabbud” başlıklı dersi gerçekleşti. Bir medeniyet, varlığını ve sürekliliğini dört temel esasa borçludur: Mevcudiyet, meşruiyet, makuliyet ve mevsukiyet. İslami ilimlerin temel gayesi, önce kendi mevcudiyetini ortaya koymak, ardından meşruiyetini belirleyerek sınırlarını çizmektir. İslami ilimler, bu süreci yönetirken makuliyeti ihmal etmediği gibi, …

“İslam Düşüncesinde Usûl ve Metodoloji | Ders 20”devamını oku

İDE’de bu hafta, Prof. Dr. Mehmet Görmez’in usûl ve metodoloji dersi kapsamında “Makâsıdu’t-Teşri” dersi gerçekleşti. Dersin ilk safhasında Şer’iyet ve meşruiyet ayrımı üzerinde duruldu. Şer’iyet kanuna uygunluktur. Meşruiyet adalete uygunluktur. Başka bir ifadeyle elfaz ve mebâniye uygun olan şer’iyet; makâsıda uygun olan ise meşruiyettir. Şer’iyet ve meşruiyet arasındaki bu farkı çok iyi bilmek gerekir. Namazı …

“İslam Düşüncesinde Usûl ve Metodoloji | Ders 19”devamını oku

İDE’de bu hafta, Prof. Dr. Mehmet Görmez’in usûl ve metodoloji dersi kapsamında “Makâsıdu’ş-Şeria” başlıklı dersi gerçekleşti. Makâsıd meselesi modern zamanlarda altı farklı yöntem ile ele alınmaktadır. Şeriatı ‘yol’ anlamındaki diğer kelimelerden ayıran bir diğer özellik, Şâri’, teşrî’ ve şeriat kavramlarıyla olan ilişkisidir. Suyu ortaya çıkaran kudrete Şâri’, suyun akışına Şeriat, suyu akar hâle getirme eylemine …

“İslam Düşüncesinde Usûl ve Metodoloji | Ders 18”devamını oku

İDE’de bu hafta, Prof. Dr. Mehmet Görmez’in usûl ve metodoloji dersi kapsamında “Makâsıdu’l-Ahlak” çerçevesinde rahmâni ahlak konusu işlendi. İslam düşüncesinde ahlak sadece makâsıd değil makâsıdu’l-makâsıttır. Yani gayelerin gayesidir. Ahlak bir kemal meselesi değil bir beka meselesidir. Makâsıd-ahlak ilişkisi üç açıdan ele alınır: Birincisi, ahlaki davranışların gayelerinin ele alınmasıdır. Niçin merhametli olmak gerekiyor? Niçin özverili olmak …

“İslam Düşüncesinde Usûl ve Metodoloji | Ders 17”devamını oku

İDE’de bu hafta, Prof. Dr. Mehmet Görmez’in usûl ve metodoloji dersi kapsamında “Makâsıdu’l-İbâdât” başlıklı dersi gerçekleşti. Makâsıdü’ş-şerîa’nın ibadetler özelindeki tezahürü olan Makâsıdu’l-İbâdât, mükellefin yerine getirdiği ameller ile elde etmesi beklenen ‘maslahat’ ve ‘hikmet’ dengesini merkeze alan bir metodolojiyi temsil eder. Konunun daha iyi kavranması için öncelikle amellerin mahiyetine dair şu temel ikili ayrımı yapmak gerekir: …

“İslam Düşüncesinde Usûl ve Metodoloji | Ders 16”devamını oku

Prof. Dr. Mehmet Görmez’in Usûl ve Metodoloji dersi kapsamında bu hafta, “Makâsıdu’l-Akaid” başlığı ele alındı.Aklî istidlal meselesi kelamın önemli konularındandır. Kelamcılar burhan ve aklî istidlal metoduyla inanç konularının gayesini izah ettiği halde makâsıd çalışmalarında akaidin üzerinde fazla durulmamıştır. Kadim tartışmalara gidildiğinde görülür ki, ilk asırlarda akaide dair yazılan eserlerde doğrudan makâsıd kavramı kullanılmamış, onun yerine …

“İslam Düşüncesinde Usûl ve Metodoloji | Ders 15”devamını oku

İDE’de bu hafta, Prof. Dr. Mehmet Görmez’in usûl ve metodoloji dersi kapsamında “Makâsıdu’l-umran” başlıklı dersi gerçekleşti. Umran kelimesi, lügatte “imar etmek” anlamına gelen amara fiilinden türemiştir. Bu kavramın karşısında iki zıt anlam yer alır: Harabe (yıkım) ve fesede (bozulma). Kur’an-ı Kerim’de genellikle “arz/yeryüzü” ile birlikte zikredilen imar kavramı, yalnızca fiziksel bir mekânı veya bir toprağı …

“İslam Düşüncesinde Usûl ve Metodoloji | Ders 14”devamını oku