İslam’ın Entelektüel Tarihi Atölyesi | Ders 9

Hocamız Prof. Dr. Oğuzhan Tan, 9. atölye dersinde İbnü’n-Nedîm’in el-Fihrist adlı eseri üzerinde ayrıntılı biçimde durmuştur. İslam entelektüel tarihinin klasik dönemini anlamada temel kaynaklardan biri olan bu eser, hocamız tarafından bir medeniyet tasavvurunu ve çoğulcu bir ilmî dünyayı yansıtan bir ayna olarak ele alınmıştır. İbnü’n-Nedîm, Bağdat’ta doğmuş ve hicrî 380 yılında vefat etmiştir. Onun yaşadığı …

Medeniyet Tarihi Okumaları Atölyesi | Ders 7

Prof. Dr. Mehmet Özdemir hocamız, atölye kapsamında, geç Osmanlı düşünce dünyasında ortaya çıkan modernleşme tartışmalarını, bu tartışmaların merkezindeki isimlerden biri olan Said Halim Paşa’nın düşünce dünyası ve modernleşmeye yaklaşımı üzerinden ele almıştır. Osmanlı Devleti’nin son sadrazamlarından biri olan Said Halim Paşa, hem Batı’yı yakından tanıyan hem de İslam dünyasına derinlemesine vâkıf bir devlet adamı ve …

Sünnet ve Sîret Metodolojisi | Ders 7

Bu haftaki derste, sîret ve sünnetin rivayeti ve tedvîni, tâbiîn, tebeu’t-tâbiîn ve ilk sîret râvileri bağlamında ele alındı. Dersin ana sorusu şuydu: Hz. Peygamber’in hayatı ve sünneti sahabeden sonraki kuşaklara nasıl aktarıldı; bu aktarım hangi ilmî usullerle şekillendi ve kimler bu sürecin taşıyıcı isimleri oldu? Hocamız, sîret, sünnet ve hadis rivayetlerinin erken dönemde birbirinden bağımsız …

Taha Abdurrahman Okumaları | Ders 7

Prof. Dr. Mehmet Görmez hocamız, dersin başında Kur’an-ı Kerim’in tefkîr ve tefekkür kavramlarını bilinçli bir şekilde ayırdığını belirterek, tefkîrin amelden kopuk, teorik bir düşünme tarzını; tefekkürün ise değerden ayrılmayan ve amel ile birlikte yürüyen bir düşünme biçimini temsil ettiğini ifade etti. Bu ayrım üzerinden, İslam dünyasının tarihsel süreçte tefkîri tefekküre tercih etmesinin düşünce-amel ilişkisinde ciddi …

Çağdaş Teoloji Teorileri Atölyesi | Ders 9

Prof. Dr. Şaban Ali Düzgün, günümüz teoloji teorileri bağlamında Amerikalı ilahiyatçı John Caputo’nun “Zayıf Teoloji” (Weak Theology) ve “Olay Teolojisi” (Theology of the Event) kavramlarını, Jacques Derrida’nın yapı söküm (deconstruction) felsefesi üzerinden analiz etti. Prof. Düzgün, Batı teolojisindeki yeni yaklaşımları ele alarak, Tanrı’nın gücünü insana aktarmak suretiyle kendisini “zayıf düşürdüğü” fikrini merkezine alan tartışmaları gündeme …

Kur’an-ı Kerim’de Zihinsel Erdemler | Ders 9

Bu haftaki dersimizde Hadi Adanalı Hocamız, düşünmenin bireysel bir etkinlik mi yoksa zorunlu olarak çoğul bir süreç mi olduğu sorusundan hareketle, düşüncenin çoğulluğu meselesini ele aldı. Ders, geçen hafta Kur’an-ı Kerim ayetleri çerçevesinde üzerinde durulan düşüncenin monolitik ve diyalektik boyutlarıyla bağlantılı olarak “Düşünmek için neden başkalarına ihtiyaç duyarız?” sorusu etrafında şekillendi. Bu çerçevede “It Takes …

İslam Düşüncesinde Usûl ve Metodoloji | Ders 8

İDE’de bu hafta, Prof. Dr. Mehmet Görmez’in Usûl ve Metodoloji dersi kapsamında “Makâsıdü halki’l-kevn ve makâsıdü halki’l-insân bağlamında insanın yaratılış gayesi” başlıklı dersi gerçekleşti. İnsanın ve kâinatın yaratılış gayeleri hakkında yüzlerce ayet varken içlerinden sadece bir ayetin esas alınması parçacı yöntemdir ve usûle aykırıdır. Hocamız bu yanlışlığı dört mefhum üzerinde durarak açıkladı: İbadet, teshîr, halife …

İslam’ın Entelektüel Tarihi Atölyesi | Ders 8

Osmanlı Düşüncesinin Kökenleri: Orta Asya’dan Horasan’a Uzanan Entelektüel Zemin Prof. Dr. Oğuzhan Tan, sekizinci oturumda Osmanlı düşüncesine ilişkin çalışmalarda hâkim olan İstanbul merkezli yaklaşımın yetersizliğine dikkat çekerek başlamıştır. Hocamıza göre Osmanlı entelektüel ve siyasal mirası, yalnızca İstanbul’da değil; Orta Asya’dan Horasan ve Mâverâünnehir’e uzanan geniş bir tarihsel ve coğrafi arka planda şekillenmiştir. Bu çerçevede Türklerin …

Sünnet ve Sîret Metodolojisi | Ders 6

Bu haftaki derste, Prof. Dr. Bünyamin Erul’un rehberliğinde sîret ve sünnetin ilk tanıkları olarak sahabenin konumu ele alındı. Dersin ana sorusu şuydu: Sahabe, Hz. Peygamber’i ve sîreti nasıl anlattı; kimler öne çıktı ve bu aktarım hangi ölçütlerle şekillendi? Hocamız, sahabe tanımındaki temel yaklaşım farklarına dikkat çekerek başladı. Ehl-i hadisin bir kısmının benimsediği, “Peygamber’i Müslüman olarak …

Taha Abdurrahman Okumaları | Ders 6

Bu haftaki dersimiz, Taha Abdurrahman’ın Gazi Üniversitesi’nde gerçekleşen bir programı için kaleme aldığı metnin değerlendirilmesiyle başladı. Hocanın dikkat çektiği ilk nokta, “tefekkür” kavramının modern Arapça kullanımında büyük ölçüde unutulması ve onun yerine daha çok “tefkîr” kelimesinin yaygınlaşmasıydı. Hocamız iki kavram arasında biçimsel değil, yön belirleyen derin bir farkın bulunduğunu belirtti. Bu farka göre tefkîr analitik …